Abdurrahman ÇALIK

Uzun süredir gündemde olan bedelli askerlik talebi nihayet karşılık buldu. Konu ile ilgili 7146 sayılı Kanunun  yürürlüğe girmesinden sonra fiili uygulama da başladı. Bu çalışmamızda, bedelli askerlik uygulamasının kapsamı ile bu kapsamda bedelli askerlik yapacak işçilerin bu gerekçe ile tazminatlı fesih yapıp yapamayacakları incelenmektedir.

 BEDELLİ ASKERLİK DÜZENLEMESİNİN KAPSAMI

7146 sayılı Kanundaki bedelli askerlik uygulaması; normal yükümlüler, sağlık nedeniyle askerliğe elverişli olmayan yükümlüler ve gurbetçi (yurt dışında yerleşik) yükümlüler için farklı koşullara bağlı olarak düzenlenmiştir.

A. Normal yükümlüler

Kanuna göre, 01.01.1994 ve tarihinde ve bu tarihten önce doğmuş olan askerlik yükümlüleri, kanunun yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde (2 Kasım 2018 tarihine kadar) başvurmaları, 15.000 Türk Lirası olarak belirlenen tutarı tek seferde ödemeleri ve 21 gün temel askerlik eğitimini yerine getirilmeleri şartıyla askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılacaklardır. Dolayısıyla, bu kişiler işiler için, “yaş”, “başvuru süresi”, “parasal ödeme” ve “21 günlük temel eğitim” olmak üzere dört koşul bulunmaktadır. Süresi geçtikten sonra bu kişilerin bedelli askerlik hakkı kaybolmaktadır.

B. Sağlık nedeniyle askerliğe elverişli olmayanlar

Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sağlık sebebiyle haklarında verilen askerliğe elverişli olmadıklarına dair kararlardan dolayı askerlik hizmetinden muaf tutulanlar da istekleri halinde yaş şartı aranmaksızın ve temel askerlik eğitimine tabi olmaksızın bedelli (15.000.-TL) askerlik uygulamasından yararlanabileceklerdir. Görüleceği üzere, bu kişiler için “yaş” ve “temel eğitim” şartı bulunmayıp yalnızca “askerliğe elverişli değildir raporu”, “parasal ödeme” ve “üç ay içinde başvurma” koşulları aranmaktadır.

C. Gurbetçi (yurt dışında yerleşik) yükümlüler

Yine aynı Kanunda yer alan diğer bir maddeye göre; oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren sıfatıyla veya bir meslek ya da sanatı icra ederek, yurt içinde geçirilen süreler hariç olmak üzere, toplam en az üç yıl süre ile fiilen yabancı ülkelerde bulunan yükümlüler de başvuru yaparak 2.000 avro veya karşılığı kadar yabancı ülke parasını başvuru tarihinde defaten ödemeleri ve Millî Savunma Bakanlığınca verilecek uzaktan eğitimi almaları hâlinde muvazzaf askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılacaklardır.

Yurt dışında yerleşik olan bu kişiler için yaş şartı olmadığı gibi, 3 ay içinde başvuru zorunluluğu da yoktur. Bu nedenle gurbetçi yükümlüler, oturma veya çalışma iznine bağlı olarak 3 yıl süre ile yurt dışında yaşamış olma, parasal ödeme yapma ve eğitim alma koşullarına bağlı olarak bu kanundan yararlanabileceklerdir. Bu kişilerin parasal ödeme tutarları diğerlerinden farklı şekilde 2.000 Euro olarak belirlenmiş, eğitimlerini ise Türkiye’ye gelmeden “uzaktan eğitim” ile almalarına imkan tanınmıştır.

Bu düzenlemeye göre, gurbetçi yükümlüler ve askerliğe elverişli olmayanlar fiilen silah altına alınmayacak olmasına karşın, bedelli askerliğe başvuran diğer normal yükümlüler askerlik temel eğitimini 21 gün fiili olarak silah altına alınmak suretiyle askeri birliklerde geçireceklerdir.

MUVAZZAF ASKERLİK HİZMETİNİN İŞ SÖZLEŞMESİNE ETKİSİ