Mesud ALTUNDAĞ

1.GİRİŞ:

Avukatlık, 1136 sayılı Avukatlık Kanununda “Kamu hizmeti ve serbest bir meslektir.” şeklinde tanımlanmıştır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 65.maddesinde serbest meslek kazancı “Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.” şeklindedir. Avukatların icra ettiği serbest meslek faaliyeti aynı zamanda hizmet olmasından dolayı Katma Değer Vergisinin konusuna girmektedir. Burada Avukatlık mesleğinin Türkiye’de yapılması veya Türkiye’de yararlanılması halinde Katma Değer Vergisinin doğacağı açıktır ancak bilindiği üzere bazı davalar uzun bir sürede bitmemekte oturumlar halinde devam etmektedir. Yani kısım kısım mal teslimi veya hizmet yapılması mutad olan veya bu hususlarda mutabık kalınan hallerde, her bir kısmın teslimi veya bir kısım hizmetin yapılması halinde vergiyi doğuran olay gerçekleşir. Davanın kaç oturum süreceği davanın açılış aşamasında belli olmadığından ayrıca taraflar arasında yazılı bir sözleşme olmadığında Katma Değer Vergisi’nin her oturumda ortaya çıkması konusunda bir açıklık bulunmamaktadır.

Avukatların dava açılırken davaların kaç oturum süreceği belli olmadığından tahsil edilen avukatlık ücretinden Katma Değer Vergisinin nasıl beyan edileceği açıklığa kavuşmamıştır. Bu çalışmada, bu sorun hakkında bilgi verilmiş ve sorunun çözülebilmesi için ne yapılması gerektiği ile ilgili görüşler sunulmuştur.

2. AVUKATLIK KANUNUNDA AVUKATLIK SÖZLEŞMESİ VE AVUKATLIK ÜCRETİ:

1136 sayılı Avukatlık Kanununun 163.maddesinde “Avukatlık sözleşmesi serbestçe düzenlenir. Avukatlık sözleşmesinin belli bir hukukî yardımı ve meblâğı yahut değeri kapsaması gerekir. Yazılı olmayan anlaşmalar, genel hükümlere göre ispatlanır. Yasaya aykırı olmayan şarta bağlı sözleşmeler geçerlidir. Avukatlık ücret tavanını aşan sözleşmeler, bu Kanunda belirtilen tavan miktarında geçerlidir. İfa edilmiş sözleşmenin geçersizliği ileri sürülemez. Yokluk halleri hariç, avukatlık sözleşmesinin bir hükmünün geçersizliği, bu sözleşmenin tümünü geçersiz kılmaz.” şeklindedir. Kanun maddesinde de belirtildiği üzere anlaşmalar yazılı veya sözlü olarak yapılabilir. Burada müvekkilinde avukatında açılan davanın kaç oturum süreceğini önceden tahmin etmesi çok güçtür. Yazılı olarak yapılan anlaşmalarda avukatlık hizmetinin sınırı, süresi belirtilmediği taktirde o dava ile ilgili avukatlık hizmetinin ne zaman ifa edildiği sorusunun yanıtını bulmak, bu oturumların sayısını önceden bilip ona göre avukatlık ücreti tahsil etmek yazılı bir anlaşma olmadan imkansızdır.

Aynı kanunun 164.maddesinde “Avukatlık ücreti, avukatın hukukî yardımının karşılığı olan meblâğı veya değeri ifade eder. Yüzde yirmibeşi aşmamak üzere, dava veya hüküm olunacak şeyin değeri yahut paranın belli bir yüzdesi avukatlık ücreti olarak kararlaştırılabilir. İkinci fıkraya göre yapılacak sözleşmeler, dava konusu para dışındaki mal ve haklardan bir kısmının aynen avukata ait olacağı hükmünü taşıyamaz. Avukatlık asgarî ücret tarifesi altında vekâlet ücreti kararlaştırılamaz. Ücretsiz dava alınması halinde, durum baro yönetim kuruluna bildirilir.(Değişik üçüncü ve dördüncü cümle:13/1/2004 – 5043/5 md.) Avukatlık ücretinin kararlaştırılmamış olduğu veya taraflar arasında yazılı ücret sözleşmesinin bulunmadığı yahut ücret sözleşmesinin belirgin olmadığı veya tartışmalı olduğu veya ücret sözleşmesinin ücrete ilişkin hükmünün geçersiz sayıldığı hallerde; değeri para ile ölçülebilen dava ve işlerde asgari ücret tarifelerinin altında olmamak koşuluyla ücret itirazlarını incelemeye yetkili merci tarafından davanın kazanılan bölümü için avukatın emeğine göre ilâmın kesinleştiği tarihteki müddeabihin değerinin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasındaki bir miktar avukatlık ücreti olarak belirlenir. Değeri para ile ölçülemeyen dava ve işlerde ise avukatlık asgari ücret tarifesi uygulanır. Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekâlet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.” şeklindedir. Avukatlık kanununda geçen ilgili hükümlerden de anlaşılacağı üzere, avukatlık ücretinin tahsil edileceği avukatlık hizmetinde davanın en başında kısım kısım olacağı mutad olmadığı için davanın bitiminde avukatlık hizmetinin ifa edildiği sonucu ortaya çıkmaktadır.

3.KATMA DEĞER VERGİSİNİN KONUSU VE VERGİYİ DOĞURAN OLAYIN MEYDANA GELMESİ: