Salih ÇALAL

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda düzenlenen ve şirket denetçileri tarafından yapılan denetleme; şirketin ve şirketler topluluğunun finansal tabloları ile yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunun denetimi; envanterin, muhasebenin ve Türkiye Denetim Standartlarının öngördüğü ölçüde iç denetimin, 6102 sayılı Kanunun “Denetleme” bölümü hükümleri anlamında, aynı Kanunun 378’inci maddesi uyarınca verilen raporların ve yine aynı Kanunun 397’nci maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunun denetimidir. Bu denetim, Türkiye Muhasebe Standartlarına, kanuna ve esas sözleşmenin finansal tablolara ilişkin hükümlerine uyulup uyulmadığının incelenmesini de kapsar. Bağımsız denetçiler tarafından yerine getirilen söz konusu faaliyet, denetçilik mesleğinin gerekleriyle etiğine uygun bir şekilde ve özenle gerçekleştirilir.

Bağımsız denetimden farklı olarak anonim şirketler üzerinde devletin gözetim ve denetim görevi de bulunmaktadır. Konuyla ilgili olarak, 6102 sayılı Kanunda yer alan hükümlerin yanısıra ikincil düzenlemeler de hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur. Ticaret şirketlerinin denetime tabi işlemlerini belirlemek ve bu işlemlerin Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca denetlenmesine ilişkin ilkeleri ve usulü düzenleme amacıyla 28.08.2012 tarih ve 28395 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Ticaret Şirketlerinin Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik”, 13.01.2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre kurulan ve faaliyet gösteren ticaret şirketleri ile kuruluşları ve faaliyetleri diğer kanunlarla düzenlenen ticaret şirketlerinin, Kanuna tabi işlemlerinin denetlenmesini kapsamaktadır.

Bu kapsamda, Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca yapılacak denetimin amacı; ticaret şirketlerinin 6102 sayılı Kanuna ve Kanuna dayanılarak çıkarılan düzenleyici işlemlere uygun işlem yapmalarını sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda, Bakanlıkça ticaret şirketlerinin kuruluşundan sona ermesine kadar gerçekleşen tüm işlemlerinin 6102 sayılı Kanuna ve Kanuna dayanılarak çıkarılan düzenleyici işlemlere uygunluğu denetlenir, uygunsuzlukların giderilmesi için rehberlik edilir, cezai sorumluluğu tespit edilenler yetkili makamlara, hukuki sorumluluğu tespit edilenler de genel kurul gündemine alınıp görüşülmek üzere şirketin yönetim organına bildirilir ve uygulamada ortaya çıkan aksaklıkların giderilmesine yönelik tedbirler alınır.