Mustafa YAVUZ

1. GİRİŞ

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa(1) (TTK) göre, anonim şirketlerde karar ve irade organı genel kuruldur. Kanuni istisnalar saklı olmak üzere pay sahipleri, şirket işlerine ilişkin haklarını genel kurulda kullanırlar. Genel kurulda alınan kararlar, toplantıya katılan ve olumlu oy kullanan pay sahipleri yanında, toplantıda hazır bulunmayan veya olumsuz oy veren pay sahipleri hakkında da geçerlidir. Bu doğrultuda şirket tüzel kişiliğinin, pay sahiplerinin ve üçüncü kişilerin menfaatlerinin korunması ve alınan kararların sıhhati bakımından genel kurulun yapılmasına ilişkin usul ve esaslara ve özellikle toplantı ve karar nisaplarına (yeter sayılarına) uyulması önemlidir.

TTK, anonim şirket genel kurullarında uygulanacak toplantı ve karar nisaplarını özel olarak düzenlemiştir. Anonim şirketlerde toplantı ve karar nisapları, genel kurul toplantısının olağan veya olağanüstü olmasından bağımsız olarak, gündemde yer alan maddelerin neler olduğu dikkate alınarak belirlenir.(2) Toplantı nisabı, genel kurulun toplanarak görüşmelere başlayabilmesi ve gündemdeki konuları görüşebilmesi için toplantıda bulunması gereken asgari ortak sayısını; karar nisabı da toplantıya katılan ortakların bir karar alabilmesi için gerekli olan asgari oy miktarını ifade etmektedir.

İşte bu çalışmada, anonim şirket genel kurulun olağan ve ağırlaştırılmış toplantı ve karar nisapları tüm yönleriyle ele alınmış ve değerlendirilmiştir.

2. OLAĞAN TOPLANTI VE KARAR NİSABI

Anonim şirketlerde genel kurul, kanunda veya esas sözleşmede aksine daha ağır bir nisap öngörülmediği takdirde, sermayenin en az dörtte birini (%25’ini) karşılayan payların sahiplerinin veya temsilcilerinin varlığıyla toplanır (TTK md. 418/1). Söz konusu nisap, esas sözleşmeyle ağırlaştırılabilir, ancak hafifletilemez. Toplantı yeter sayısının hesabında, pay sahiplerinin sayısı değil, bunların temsil ettiği sermayenin miktarı esas alınır. Ayrıca dörtte birlik olağan nisabın, toplantı süresince korunması zorunludur. Dolayısıyla, toplantı devam ederken bazı pay sahiplerinin veya temsilcilerinin toplantıyı terk etmesi ve toplantıda sermayenin ¼’ini karşılayan pay sahibi veya temsilcinin kalmaması halinde toplantıya devam edilemez ve karar alınamaz; alınan kararlar ise yok hükmündedir.(3)

İlk toplantıda söz konusu nisaba ulaşılamadığı takdirde, ikinci toplantının yapılmasında nisap aranmaz. Bir başka ifadeyle, yapılacak ikinci toplantıda hazır bulunan pay sahipleri veya temsilcileri, temsil ettikleri sermayenin miktarı ne olursa olsun müzakere yapmaya ve karar vermeye yetkilidir. İkinci toplantı bir adet payın varlığı ile dahi açılabilir ve bununla karar alınabilir. Hem birinci hem de ikinci toplantı için olağan karar nisabı ise toplantıda hazır bulunanların çoğunluğudur.

3. AĞIRLAŞTIRILMIŞ TOPLANTI VE KARAR NİSABI GEREKTİREN HALLER

Anonim şirketlerin genel kurullarında bazı kararların alınabilmesi için TTK’da özel olarak öngörülen sayıda ortağın kabul yönünde oy kullanması gerekmektedir. Bu kararlar nitelikli çoğunluk gerektiren kararlardır. Ağırlaştırılmış karar nisabıyla alınması icap eden kararlar esasen TTK’nın 421. maddesinde düzenlenmiştir. Mezkûr hüküm dışında ayrıca, anılan maddeye atıfta bulunarak ya da doğrudan nisaba yer verilerek bazı kararlar için de ağırlaştırılmış nisap aranmaktadır.

3.1. Pay Sahiplerinin Tümünün Oybirliğini Gerektiren Kararlar

3.1.1. Şirket Merkezinin Yurtdışına Taşınması

Anonim şirketlerde, şirket merkezinin bulunacağı yerin esas sözleşmede gösterilmesi zorunludur. Şirket merkezi daha sonradan esas sözleşmede değişiklik yapılarak yurtdışına taşınabilir. Şirket merkezinin yurt dışına taşınmasına, bir başka deyişle şirketin uyrukluğunun değiştirilmesine ilişkin genel kurul kararı, sermayenin tümünü oluşturan payların sahiplerinin veya temsilcilerinin oybirliğiyle alınır. (TTK md. 421/2-b, 4).

3.1.2. Bilanço Zararlarının Kapatılması İçin Yükümlülük ve İkincil Yükümlülük Getirilmesi