6102 sayılı Türk Ticaret Kanuna göre anonim şirketler, kurucuların, kanuna uygun olarak düzenlenmiş bulunan, sermayenin tamamını ödemeyi, şartsız taahhüt ettikleri, imzalarının noterce onaylandığı esas sözleşmede, anonim şirket kurma iradelerini açıklamalarıyla kurulur. Bu nedenle anonim şirketlerde esas sözleşme kurucu bir unsur olarak kabul edilir. Aynı şekilde esas sözleşme, kurucular beyanı, değerleme raporları, ayın ve işletme devralınmasına ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere, kurulmakta olan şirketler, kurucular ve diğer kişilerle yapılan ve kuruluşla ilgili olan sözleşmeler kuruluş belgeleridir.

Anonim şirketlerde esas sözleşmenin tamamı tescil olunmakla birlikte, söz konusu tescil her hüküm yönünden olumlu işlevi haiz değildir. Bu kapsamda esas sözleşme hükümlerinin neleri karşılamayacağı, daha net bir ifadeyle kimlere karşı ileri sürülemeyeceği yazımız içeriğinde ele alınacaktır.

Esas Sözleşmenin Tescil ve İlanının Üçüncü Kişilere Etkisi

Anonim şirketlerde esas sözleşmenin tamamı tescil olunduktan sonra söz konusu sözleşmeler yürürlük kazanır. Bu kapsamda tescil ve sicil kayıtları nerede bulunurlarsa bulunsunlar, üçüncü kişiler hakkında, tescilin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği; ilanın tamamı aynı nüshada yayımlanmamış ise, son kısmının yayımlandığı günü izleyen iş gününden itibaren hukuki sonuçlarını doğurur. Bu günler, tescilin ilanı tarihinden itibaren işlemeye başlayacak olan sürelere de başlangıç olur.

6102 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesinin kuralı olarak üçüncü kişilerin, kendilerine karşı sonuç doğurmaya başlayan sicil kayıtlarını bilmediklerine ilişkin iddiaları dinlenmez. Tescili zorunlu olduğu hâlde tescil edilmemiş veya tescil edilip de ilanı zorunlu iken ilan olunmamış bir husus, ancak bunu bildikleri veya bilmeleri gerektiği ispat edildiği takdirde, üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir.

Ancak bir hususun tescil ile beraber derhâl üçüncü kişiler hakkında sonuç doğuracağına veya sürelerin derhâl işleyeceğine ilişkin özel hükümler saklıdır. Dolayısıyla bu kuralın istisnaları da bulunmaktadır. İşte bu istisnalardan birisi de esas sözleşmelerle ilgilidir.

 Esas Sözleşme Hükümleri Kimlere Karşı İleri Sürülemez?