Mahmut ÇOLAK

Bu çalışmamızda, sıkça sorulan
- Yurt dışı borçlanması hangi kapsamda sigortalılık kabul edilir?
- Belçika özelinde yurtdışı borçlanma ne şekilde yürütülmektedir?
- Yurtdışı prim transferinin sigortalı hizmete etkisi olur mu?
Sorularının cevabını değerlendireceğiz.

I- Yurt Dışı Borçlanması Hangi Kapsamda Sigortalılık Kabul Edilir?
3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun’un 5’inci maddesinin dördüncü fıkrası “(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/79 md.) (Değişik fıkra:17/7/2019-7186/10 md.)Yurt dışı hizmet borçlanmasına ait süreler 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir.” şeklinde düzenlenmiştir.
Bu maddede 7186 sayılı Kanunla yapılan değişiklik öncesinde yani 01.08.2019 tarihi öncesinde yurtdışı hizmet borçlanmasına ait sürelerin 5510 sayılı Kanununa göre hangi sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesinde; Türkiye’de sigortalılıkları varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılıkları yoksa 4b (BAĞ-KUR) kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilmekteydi.
7186 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile hangi ülke olursa olsun yurt dışında geçen hizmetlerin borçlanılması durumunda 01.08.2019 (dâhil) tarihinden itibaren borçlanılan süreler 4b (BAĞ-KUR) kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilmiştir. Kısaca, yurt dışı borçlanması 4b’ye yani BAĞ-KUR’a sayılmaktadır.

II- Belçika Özelinde Yurtdışı Borçlanma Ne Şekilde Yürütülmektedir?
01.09.2018 tarihinden önce Belçika’da çalışmaya başlayanların bu ülkedeki ilk işe giriş tarihi Ülkemizde ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilmektedir.
Hizmet belgelerindeki 1 yıl 360 gün, 1 ay ise 30 gün olarak dikkate alınmaktadır. Ancak, Belçika sigortalılık sürelerinin tespiti farklılık göstermektedir. Şöyle ki;
Belçika’dan temin edilen hizmet belgelerinde 1 hafta 38 veya 40 saat ya da 6 gün, 1 yıl ise 312 gün olarak gösterilmektedir. Gün sayılarının dönüştürülmesinde, “... yılına ait toplam gün sayısının altıya bölünerek bulunan rakamın yediyle çarpılması” (gün sayısı / 6 x 7) formülü uygulanmakta, sonucun küsuratlı olması halinde bulunan sayı bir üst sayıya yuvarlanmaktadır. Örneğin; 2023 yılında gün esası üzerinden 312 gün olarak bildirilen süre, Ülkemiz mevzuatına göre değerlendirilirken (312 / 6 x 7 = 364) gün olarak hesaplanmakta ancak hizmet günü 360 günü geçemeyeceğinden 360 gün olarak dikkate alınmaktadır.
Belçika hizmet belgelerinde bildirilen saat sayıları, “... yılına ait toplam çalışma saatinin, haftalık çalışma saat sayısına bölünmesi sonucu bulunan hafta sayısı ile 6 sayısının (bir hafta 6 gün olarak kabul edilmektedir) çarpımı” (toplam çalışma saati / haftalık çalışma saat sayısı x 6) formülü uygulanarak gün sayısına dönüştürülmektedir. Belçika gün sayısının Türkiye gün sayısına dönüştürülmesi için Belçika gün sayısı 6’ya bölünerek 7 ile çarpılmaktadır. Saat sayısının haftaya dönüştürülmesinde ortaya çıkan küsuratlı sayı olduğu gibi alınmakta, haftanın güne dönüştürülmesinde ortaya çıkan sayının küsuratlı olması halinde bulunan sayı bir üst sayıya yuvarlanmaktadır. Örneğin; 2015 yılında haftalık 38 saat esası üzerinden toplam 200 saat olarak bildirilen çalışma (200 / 38 = 5,26) haftaya dönüştürülmektedir. Tespit edilen hafta sayısı 6 ile çarpılarak (5,26 x 6 = 31,56) Belçika gün sayısı tespit edilmektedir. Bu sayının Ülkemiz mevzuatına dönüştürülmesi neticesinde (31,56 / 6 x 7 = 36,82) gün tespit edilecek olup bu sayı borçlanılacak gün sayısına dönüştürülmektedir. Bulunan küsuratlı sayı bir üst sayıya yuvarlanarak 37 gün olarak esas alınmaktadır.