Özkan ARSLAN

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na (TTK) göre, her tacir ticari defterleri tutmak ve bu defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır(TTK, m.64/f.1). Tacir, ticari defterlerini fiziki ortamda (kâğıt olarak) veya elektronik ortamda tutabilir. Ancak, tacirin ticari defterlerini elektronik ortamda tutması halinde bu defterleri ayrıca fiziki ortamda tutması mümkün değildir. Ticari defterlerin elektronik ya da fiziki ortamda tutulması durumunda, hem defterlerin açılış onayına ilişkin süre hem de açılış onayını yapacak makam farklılaşır. Şöyle ki, hesap dönemi takvim yılı olan bir tacirin, 2019 hesap dönemine ait defterlerini fiziki ortamda tutması halinde açılış onayını en geç 31/12/2018 tarihine kadar notere yaptırması gerekmektedir. Buna karşın, aynı tacirin defterlerini elektronik ortamda tutması halinde ise açılış onayına ilişkin süre 30/04/2019tarihine kadar uzamaktadır.

Elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin açılış onaylarının şekli ve esasları, Ticaret Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan 1 sıra no.lu Elektronik Defter Genel Tebliği’nde düzenlenmiştir. Ayrıca, “www.edefter.gov.tr” adresinde yayımlanan verilere göre, 19/02/2019 tarihi itibariyle 86.643 adet tacir, defterlerini elektronik ortamda tutmaktadır. Bu nedenle çalışmamızda, ticari defterlerini elektronik ortamda tutan tacirlerin 2019 hesap dönemine ait ticari defterlerinin açılış onaylarını hangi sürede yapmaları gerektiği ile açılış onayını süresinde yapmayan tacirlerin 2019 yılında muhatap olacakları idari para cezasının ne olduğu ortaya konulmuştur.

ELEKTRONİK ORTAMDA TUTULABİLECEK TİCARİ DEFTERLER

6102 sayılı TTK’nın 64’üncü maddesi uyarınca çıkarılan Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ(1) (TDT) hükümlerine göre, her bir tacirin tutması zorunlu olan ticari defterler şunlardır.

(a) Gerçek kişi tacirler; yevmiye defteri, envanter defteri ve defteri kebir.

(b) Kollektif ve komandit şirketler; yevmiye defteri, envanter defteri, defteri kebir ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri.

(c) Anonim şirketler ve kooperatifler; yevmiye defteri, envanter defteri, defteri kebir, yönetim kurulu karar defteri, pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri.

(ç) Limited şirketler; yevmiye defteri, envanter defteri, defteri kebir, pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri. Limited şirketlerde, müdür veya müdürler kurulunun şirket yönetimi ile ilgili olarak aldığı kararlar genel kurul toplantı ve müzakere defterine kaydedilebileceği gibi ayrı bir müdürler kurulu karar defteri de tutulabilir. Şirket tarafından, müdürler kurulu karar defterinin tutulması tercih edilmiş ise bu defterin de açılış onayının yaptırılması zorunludur(TDT, m.11/f.4).

(d) Diğer tüzel kişi tacirler; yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri.

Elektronik Defter Genel Tebliği’nde, www.edefter.gov.tr adresinde duyurulan defterlerin, elektronik ortamda tutulabileceği belirtildiğinden, yazımızın kaleme alındığı 19/02/2019 tarihi itibariyle ticari defterlerden sadece yevmiye defteri ile defteri kebirelektronik ortamda tutulabilmektedir.

 ELEKTRONİK DEFTERLERİN AÇILIŞ ONAYI