Kubilay TÜRKŞEN

1-GENEL AÇIKLAMA
Son olarak katma değer vergisi uygulamasında iki önemli değişiklik yapılmıştır. Bunlardan birincisi 7346 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile mal ve hizmetlere uygulanacak katma değer vergisi oranlarının yeniden belirlenmesidir. İkinci değişiklik ise 7456 sayılı Kanunla katma değer vergisi istisnalarına ilişkin olarak Katma Değer Vergisi Kanununda (KDVK) yapılan yeni düzenlemelerdir.
Yazıda katma değer vergisinde yapılan oran değişiklikleri ile 7456 sayılı Kanunla Katma Değer Vergisi Kanununa getirilen yeni hükümler ele alınmıştır.
2-KDV ORANLARINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
2.1-Genel Olarak
KDVK’nın 28. maddesine göre, katma değer vergisi oranı, vergiye tabi her bir işlem için % 10’dur. Cumhurbaşkanı bu oranı, dört katına kadar artırmaya, % 1’e kadar indirmeye, bu oranlar dahilinde muhtelif mal ve hizmetler ile bazı malların perakende safhası ve inşaatın yapıldığı arsanın veya konutun vergi değeri ve bulunduğu yeri esas alarak konut teslimleri için farklı vergi oranları tespit etmeye yetkilidir. Bu yetki daha önce Bakanlar Kuruluna verilmiş olup, mal ve hizmetlere uygulanacak vergi oranları 24.12.2007 tarihli ve 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Karar” (BKK) ile tespit edilmişti.(1)
Söz konusu BKK’nın 1. maddesi ile mal teslimi ve hizmet ifalarında uygulanacak KDV oranları aşağıdaki şekilde belirlenmişti.
Ekli listelerde yer almayan teslim ve hizmetler için %18 (genel oran),
Ekli (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %1 (indirimli oran),
Ekli (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %8 (indirimli oran),
Mal ve hizmetlere uygulanacak katma değer vergisi oranları 7346 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yeniden tespit edilmiş olup, söz konusu Karar aşağıdaki gibidir.(2)
“MADDE 1– 24/12/2007 tarihli ve 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Kararın 1 inci maddesinin birinci fıkrasının;
a) (a) bendinde yer alan “%18” ibaresi “%20” şeklinde,
b) (c) bendinde yer alan “%8” ibaresi “%10” şeklinde, değiştirilmiştir.
MADDE 2– Aynı Kararın eki (II) sayılı listenin 37 nci sırası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“37- Diş fırçası ve macunu, diş iplikleri,”
MADDE 3– Bu Karar yayımını izleyen üçüncü gün yürürlüğe girer.
MADDE 4– Bu Karar hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.”
7346 sayılı Kararın 1. maddesi ile daha önce uygulanan %8 oranı %10’a, %18 olan genel oran ise %20’ye yükseltilmiştir. Diğer indirimli oran olan %1’de ise herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Buna göre, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren aşağıdaki 3 oran uygulanacaktır:
Genel oran %20,
(I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %1,
(II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %10.
BKK’na ekli (II) sayılı listenin 37. sırası “Sabun, şampuan, deterjan, dezenfektanlar, ıslak mendil (sabun, deterjan veya solüsyon emdirilmiş olsun olmasın), tuvalet kağıdı, kağıt havlu, kağıt mendil ve peçete, diş fırçası ve macunu, diş iplikleri,” şeklinde belirlenmiş olduğu için sayılan tüm bu temizlik ürünlerinde KDV oranı % 8 olarak uygulanıyordu. 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 2. maddesi ile (II) sayılı listenin 37. sırası “Diş fırçası ve macunu, diş iplikleri,” şeklinde değiştirildiğinden, diş fırçası ve macunu ile diş iplikleri hariç diğer ürünlerde; yani sabun, şampuan, deterjan, dezenfektanlar, ıslak mendil (sabun, deterjan veya solüsyon emdirilmiş olsun olmasın), tuvalet kağıdı, kağıt havlu, kağıt mendil ve peçete teslimlerinde uygulanacak KDV oranı %20’ye yükseltilmiş bulunmaktadır.
2.2- Oran Değişiklerinin Yürürlüğe Girdiği Tarih ve Diğer KDV Uygulamalarına Etkisi
KDV oran değişiklikleri 7346 Sayılı Kararın yayımını izleyen üçüncü gün olan (10 Temmuz 2023 Pazartesi günü) yürürlüğe girmiştir. KDV’de vergiyi doğuran olay malın teslimi veya hizmetin ifasıdır. Bu nedenle yeni oranlar, 10.07.2023 tarihinden itibaren teslim edilecek mallar ile bu tarihten itibaren tamamlanacak hizmetler için uygulanacaktır.
KDVK’nın 10/b maddesine göre, malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgelerin verilmesi hallerinde KDV, fatura veya benzeri belgelerin düzenlendiği tarihte doğmaktadır. Bu nedenle, 10.07.2023 tarihi veya sonrasında gerçekleşecek bir işleme ilişkin faturanın 10.07.2023 tarihinden önce düzenlenmesi halinde eski oranlar uygulanacaktır. Keza eski orana göre KDV hesaplanmış işlemlerde sonradan yapılacak iade işlemlerine ilişkin iade faturalarında da eski oranların uygulanması söz konusudur. Ayrıca 10.07.2023 tarihinden önce teslim edilmiş mallar veya ifa edilmiş hizmetlerde bu tarihten itibaren doğacak kur farklarına ilişkin faturalarda da eski oranlarda KDV hesaplanması gerekecektir.
KDVK’nın 29. maddesi gereğince, indirimli orana tabi mal teslimi veya hizmet ifası işlemlerinde indirilemeyen KDV mükelleflere nakden veya mahsuben iade edilebilmektedir. İndirimli oran olan %8’in %10’a yükseltilmesi, mükelleflerin daha fazla vergi tahsilini sağlayacağı için iade ihtiyacını azaltacaktır.
KDV tevkifatına tabi teslimlerde de 10.07.2023 tarihinden itibaren yeni oranlar üzerinden tevkifat yapılması gerekmektedir.
3- KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNUNDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
7456 sayılı 6.2.2023 Tarihinde Meydana Gelen Depremlerin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpların Telafisi İçin Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi İhdası ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunla KDVK’da da önemli değişiklikler yapılmıştır.(3) Söz konusu değişiklikler aşağıdaki gibidir.
3.1- Kurumların Aktifinde Yer Alan ve En Az İki Tam Yıl Süreyle Elde Bulundurulan Taşınmazların Satışında KDV İstisnası Kaldırılmıştır