Yasin KULAKSIZ

1. Giriş
Ulaşımda kolaylıklar sağlanması ve bu kapsamda bireylerin sınır aşan imkânlardan haberdar olması, sağlık hizmetlerinin daha gelişmiş ve daha ekonomik olarak başka ülkelerden sağlanması tercihini bireylerin önüne sunmuş ve böylelikle sağlık turizminin önü açılmıştır. Sağlık turizminin gelişmesi ve gelen hasta sayısının artması ile birlikte Sağlık Bakanlığı, sağlık turizmi alanında yasal mevzuatlar yayınlayarak hem sağlık turizminde yaşanan sorunları hem de bu sorunların hukuksal çözümüne ilişkin takip edilmesi gereken resmi mevzuatları belirlemiştir.
Bu çalışmanın amacı, kendilerine ait muayenehanelerde serbest meslek faaliyeti kapsamında Türkiye'de yerleşik olmayan hastalara verilen hekimlik hizmeti karşılığında Türkiye'de yerleşik olmayan hastalar veya yurt dışı mukimi sigorta şirketleri adına serbest meslek makbuzu düzenlenmesi halinde bahse konu faaliyetlerden elde edilen kazançlar için 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendinde yer alan indirimden faydalanıp faydalanamayacağı hususunda açıklayıcı bilgiler sunmaktır.
2. Yurtdışından Gelen Hastalara Verilen Sağlık Hizmetleri
Sağlık turizmi, kişilerin sağlık hizmeti almak amacı ile farklı ülkelere tedavi amaçla yaptığı seyahatlerine denir. Gelişmiş ülkelerde yaşlanan nüfusun sağlık ihtiyaçları ve sağlık giderlerinin payı her geçen gün artmaktadır. Sosyal güvenlik maliyetlerinin artan giderleri sosyal güvenlik kurumlarını zorlamaktadır. Bir diğer tanıma göre sağlık turizmi, tedavi amaçlı kaplıca veya diğer sağlık merkezlerine seyahat eden kişinin fiziksel iyilik halini geliştirmek amacıyla veya estetik cerrahi operasyonlar, organ nakli, diş tedavisi fizik tedavi, rehabilitasyon vb. gereksinimi olanlarla birlikte uluslararası hasta potansiyelini kullanarak sağlık kuruluşlarının büyümesine olanak sağlayan turizm türüdür.
Sağlık turizminin temel sebepleri aşağıdaki şekilde sıralanabilir;
• Ülkesinde yüksek teknolojili sağlık hizmetleri ve profesyonel insan kaynaklarının azlığı veya yokluğu,
• Tedaviyle birlikte tatil yapma arzusu,
• Sağılık hizmetlerinin kendi ülkelerinde pahalı olması,
• Çok daha kaliteli sağlık hizmeti almak istenmesi,
• Kendi ülkesinde herhangi bir sebepten dolayı ameliyatının bilinmesini, istenmemesi (Estetik Cerrahisi, İnfertilite tedavisi vb.)
• Ülkesinde iklim ve coğrafi olarak tatil için kısıtlı imkân olduğu durumlarda yapılan turizm hareketliliği (ormanlık, yaylalar, tarihi ve kültürel zenginliği olan ülkelere gidiş), çoğunlukla termal tesisin ve Termal Turizm imkanlarının çok olduğu bir ülkede tatil yapma talebi,
• Kronik hastaların, yaşlıların ve engellilerin başka ortamlara gitme ve tedavi olma isteklerinin oluşması,
• Uyuşturucu ve farklı bağımlılıkları olan kişilerin farklı veya daha uygun ortamlarda olma istekleri,
• Kişinin hayata tutunma ve yaşam isteği.
Sağlık turizmindeki turistlerin hem tedavi hem de tatil amacı olduğu için beklentileri, aynı zamanda yarattığı katma değerde yüksektir. Sağlık turizmi döviz kazandırıcı önemli bir faaliyet olup, turizm potansiyeli bulunan bir ülke olarak Türkiye’nin diğer alternatif turizm türleri ile cazibesinin artırılması, yılın 12 ayında turizmin canlanmasını sağlayacaktır. Ayrıca sağlık turizmi sektörünün büyümesi, yurtdışından gelen hastalara sağlık hizmeti veren kuruluşların yanısıra hastaları hastanelerle buluşturan, aracılık hizmeti sunan firmaları ortaya çıkarmıştır. Halihazırda bu firmalar yurtdışından hasta getirip Türkiye'deki hastanelerde tedavi ettirilip, karşılığında hastaneden tedavi masrafları ve komisyon bedeli birlikte fatura eden kurumlar olarak çalışmaktadırlar.
3. Yurtdışından Gelen Hastalara Verilen Sağlık Hizmetlerinde Gelir Vergisi İstisnası
Ülkemizde döviz girişinin sağlanması amacıyla yurt dışı müşterilere mal ve hizmet teslimi uygulamalarında birtakım istisnalar sağlanmıştır.