Özkan AYKAR

1. Giriş
213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamına dahil vergi, resim ve harçlar bakımından cezalarda indirim uygulaması anılan Kanunu’nun 376’ncı maddesinde düzenlenmiştir.
Cezalarda indirim uygulaması, mükellefler veya vergi sorumluları adına düzenlenmiş olan vergi ziyaı cezası, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları ile uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda ise uzlaşılan cezanın belli bir oranda indirim yapılmak suretiyle kalan tutarın ödenmesine imkan sağlayan bir kolaylıktır.
Söz konusu uygulamasının amacı, bir yandan hem idareyi hem de ceza muhatabını, yargı yoluna başvurmanın uzun, zahmetli ve masraflı işlemlerinden kurtarmak ve vergi uyuşmazlıklarını azaltmak, diğer yandan da verginin ve cezanın kısa sürede Hazineye intikalini sağlamaktır.(1)
7338 sayılı Kanunla, cezalarda indirim uygulaması ile tarhiyat öncesi ve tarhiyat sonrası uzlaşma hükümlerinde değişiklikler yapılmış ve bu değişiklikler 26/10/2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Bu yazıda; mükellefler veya vergi sorumluları adına kesilen cezalar hakkında yargı yoluna gitmeden uyuşmazlıkların kısa yoldan çözümlenmesini sağlayan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 376 ıncı maddesinde yer alan cezalarda indirim uygulamasına ilişkin bilgilere ve açıklamalara yer verilecektir.
2.Vergi Cezalarında İndirim Uygulamasına ilişkin Yasal Hükümler
213 sayılı Vergi Usul Kanunun 376. maddesinde; ‘Mükellef veya vergi sorumlusu;
İkmalen, resen veya idarece tarh edilen vergiyi veya vergi farkını ve vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının yarısını ihbarnamelerin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili vergi dairesine başvurarak vadesinde veya 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirirse kesilen cezanın yarısı,
Uzlaşmanın vaki olması durumunda, üzerinde uzlaşılan vergiyi veya vergi farkını ve vergi cezalarının %75’ini, bu Kanunun ek 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan ödeme süreleri içinde öderse üzerinde uzlaşılan cezanın %25’i, indirilir.(2)
Mükellef veya vergi sorumlusu ödeyeceğini bildirdiği vergi ve vergi cezasını yukarıda yazılı süre içinde ödemez veya dava konusu yaparsa bu madde hükmünden faydalandırılmaz.
Yukarıdaki hükümler vergi aslına tabi olmaksızın kesilen usulsüzlük cezaları hakkında da uygulanır.’
hükmüne yer verilmiştir.
Vergi cezalarında indirimin kapsamına, vergi ziyaı cezası, usulsüzlük cezası ve özel usulsüzlük cezaları girmektedir. Vergi aslına bağlı olmaksızın, düzenlenen usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları indirimden yararlanır.
Cezalarda indirim oranı olarak;
-Vergi Ziyaı, Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezalarının yarısı (%50),
-Uzlaşmanın vaki olması durumunda, üzerinde uzlaşılan vergi veya vergi farkının tamamı ile vergi cezalarının %75’i ödeme süreleri içinde ödenirse üzerinde uzlaşılan cezanın %25’i,
indirilecektir.
Mükellef veya vergi sorumlusu ödeyeceğini bildirdiği vergi ve vergi cezasını yukarıda yazılı süre içerisinde ödemez veya dava konusu yaparsa bu madde hükmünden faydalandırılmaz.(3)
3.Cezalarda İndirim Uygulamasının Şartları