Özdem SATICI TOPRAK

Ticaret şirketleri kâr amacıyla kurulan ve kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik alanda faaliyet gösterebilen tüzel kişilerdir. Belirli bir ticaret unvanı altında kurulan ve tasfiye olmadığı sürece ticari faaliyetini sürdüren bir kuruluşlar, muhtelif sebeplerle tüzel kişiliklerinde değişikliklere gidebilirler. Bu amaçla başka bir şirketle devralınmak suretiyle veya yeni bir isim altında birleşme, bölünme veya tür değiştirme gibi seçeneklere yönelebilirler. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda bu tür yapısal değişikliklere belirli şartlar altında izin verilmiş: bu esnada söz konusu değişiklikler nedeniyle sürece katılan şirket ortaklarının haklarının korunmasına yönelik bazı önlemler de öngörülmüştür.

II- TİCARET ŞİRKETLERİNDEKİ YAPISAL DEĞİŞİKLİKLER

II.1.Ticaret Şirketleri

Ticaret şirketleri bir ya da daha çok kişinin, ortak bir amaca ulaşmak için emeklerini ve sermayelerini birleştirmeyi üstlendikleri, bu amaçla müşterek yazılı bir sözleşmeyi tanzim ettikleri tüzel kişiliği haiz kuruluşlardır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre ticaret şirketleri anonim, limited, komandit, kollektif şirketler ile kooperatiflerden ibaret olup bu şirketlerden kollektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket sermaye şirketidir. Bu kabule göre kooperatifler şahıs veya sermaye şirketi olarak kabul edilmemiş ve kendine özgü bir alt tür olarak görülmüştür. (TTK Md.124)

II.2.Geçerli Yapısal Değişiklikler

Ticaret şirketleri tescil edildikleri unvan altında ticari hatlarını sürdürmeyi hedeflerler. Ancak bazen ticari hayatta meydana gelen gelişmeler şirketleri bazı yapısal değişikliklere mecbur bırakabilir. Çoğunlukla, maliyetleri azaltmak, kârı artırmak, sermaye yapısını güçlendirmek, ölçek küçültmek gibi sebeplerle birleşme, bölünme veya tür değiştirme yoluna gidebilirler. Ancak bu yapısal değişikliklerin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na uygun şekilde yapılması gerekir.

Buna göre sermaye şirketleri; sermaye şirketleriyle, kooperatiflerle ve devralan şirket olmaları şartıyla, kollektif ve komandit şirketlerle; şahıs şirketleri; şahıs şirketleriyle, devrolunan şirket olmaları şartıyla, sermaye şirketleriyle, devrolunan şirket olmaları şartıyla, kooperatiflerle; kooperatifler; kooperatiflerle, sermaye şirketleriyle ve devralan şirket olmaları şartıyla, şahıs şirketleriyle birleşebilirler. (TTK md.137) Sermaye şirketleri ve kooperatifler sermaye şirketlerine ve kooperatiflere bölünebilir iken bir sermaye şirketi; başka türde bir sermaye şirketine, bir kooperatife; bir kollektif şirket, bir sermaye şirketine, bir kooperatife, bir komandit şirkete; bir komandit şirket, bir sermaye şirketine, bir kooperatife, bir kollektif şirkete; bir kooperatif bir sermaye şirketine dönüşebilecektir. (TTK Md.160/1, 181) TOBB verilerine göre 2025 yılı Temmuz ayı sonu itibariyle en çok tür değiştirme limited şirketlerde gerçekleşmiş; bu şirketlerin büyük kısmı anonim şirkete, diğer önemli kısmı ise gerçek kişi işletmesine dönüşmüştür.(1) Ticaret Bakanlığı’nca yapılan ancak yayımlanmayan bir çalışmaya göre ise tür değişikliği şirketlerin en fazla tercih ettiği yapısal değişiklik olup; 2025 yılının ilk yedi ayı içinde 2460 tür değişikliği, 691 devralma suretiyle birleşme, 2 yeni unvan altında birleşme, 92 kısmi bölünme ve 21 adet tam bölünme işlemi gerçekleştirilmiştir.

III- BİRLEŞME, BÖLÜNME VE TÜR DEĞİŞTİRME SÜRECİNDE DENKLEŞTİRME DAVASI

III.1.Dava Şartları