Mahmut ÇOLAK

Bu makale çalışmamızda SGK uygulamalarında işyeri bildirimleri; 5510 sayılı Kanun, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, 2020-08 ve 2020-20 sayılı işveren işlemleri genelgeleri çerçevesinde işlenecektir.

I- İşyeri Bildirgesinin Gönderilmesi ve Tescil İşlemleri
İşverenler, işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte vermekle yükümlüdürler.
İlk defa sigortalı çalıştırmaya başlayacak olan işyerleri dışında devir, nakil, intikal, birleşme, nevi değişikliği ve katılım durumlarında da işyeri bildirgesi düzenlenerek verilir.
İşyeri bildirgesinin düzenlenmesi sırasında ilgili sosyal güvenlik merkezinin hatalı seçilmesi halinde, tescil işlemi yapılmamış olmak ve işyeri bildirgesinin verilmesi gereken yasal süre geçirilmemiş olmak kaydıyla düzeltilebilecektir. İşyeri bildirgesi gönderildikten sonra, işyeri tescil işlemi yapılmamış olmak kaydıyla bildirgenin verilmesi gereken yasal süresinin son gününe kadar (son gün dâhil) bildirgeyi düzenleyen kişiler tarafından işyeri bildirgesinin iptal edilmesi veya hatalı girilen bilgilerin düzeltilmesi mümkündür.
İşyeri bildirgesinin düzenlenmesi sırasında bildirgenin gönderileceği sosyal güvenlik merkezinin hatalı seçildiğinin bildirge verme süresi sona erdikten sonra fark edilmesi halinde, bildirgeyi düzenleyen ve gönderen kişilerce işlem yapılamaz, bildirgenin hatalı gönderilmiş olduğu ilgili sosyal güvenlik merkezince nakil veya transfer işlemi yapılır. Dolayısıyla, işyerinin aynı il içinde aynı ana SGM’ ye (sosyal güvenlik merkezi) bağlı başka bir alt SGM’ ye gönderilecek olması halinde dosya transfer işlemi yapılır, işyerinin aynı il içinde farklı ana SGM’ ye bağlı başka bir alt SGM’ye gönderilecek olması halinde işyeri nakil işlemi yapılır.
İşyeri bildirgesinde çalıştırılmaya başlanılacak sigortalı sayısı alanında belirtilen sigortalı sayısının altında bildirimde bulunulduğunun tespit edilmesi halinde konuya ilişkin ihbar ve şikâyet olmaması halinde herhangi bir işlem yapılmaz. İşyeri bildirgesinde çalıştırmaya başlanılacak sigortalı sayısı belirtildiği halde sigortalı işe giriş bildirgelerinin verilmeyerek sigortalı çalıştırılmaması halinde, konuya ilişkin bir ihbar ve şikâyet olmaması kaydıyla işverenin yazılı olarak müracaat etmesi şartıyla işyeri dosyası işlemden kaldırılır.
e-Devlet üzerinden “İşyeri Bildirgesi (4-a'lı Sigortalı Çalıştırılanlar Yönünden)” menüsü vasıtasıyla gerçekleştirilen işyeri tescil işlemlerinde belgelerin elektronik ortamda taranarak sisteme kaydedilmesi durumunda, söz konusu belgeler ayrıca ilgili SGK Müdürlüğüne kağıt ortamında gönderilmez. Ancak, işyeri tescil işlemi sırasında işveren tarafından sisteme eklenmeyen belgelerin ilgili sosyal güvenlik merkezine elden ibraz edilmesi ya da posta yoluyla gönderilmesi gerekir. e-Devlet üzerinden gönderilen işyeri bildirgeleri ilgili sosyal güvenlik merkezince/sosyal güvenlik il müdürlüğünce onaylanıncaya kadar işverenler tarafından sisteme kaydedilmiş belgeler üzerinde değişiklik yapılması mümkündür. İşyeri bildirgesinin ilgili sosyal güvenlik merkezince onaylanması sonrasında sisteme kaydedilen belgeler yalnızca görüntülenebilir, işverenler tarafından söz konusu belgelerde herhangi bir değişiklik yapılamaz. PDF veya JPEG formatında sisteme kaydedilecek olan belgelerden sisteme en fazla 10 adet eklenebilecek olup; her bir belge en fazla 10 MB büyüklüğünde olabilecektir.
İşyeri bildirgesinin gönderilmesinden sonra Ünite (SGK Müdürlüğü) tarafından tescil işlemi yapılır. Gönderilen işyeri bildirgelerinde belgenin gönderildiği tarih ve referans numarası yer aldığından bahse konu bildirgelere ilgili sosyal güvenlik merkezince ayrıca tarih ve sayı verilmez.
Bildirgenin gönderildiği tarih Kuruma (SGK) verildiği tarih kabul edilir. İşyerinin tescil tarihi (kanun kapsamına alınış tarihi) sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarih olacaktır. Sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarih işyeri bildirgesinin verildiği tarihten önceki bir tarih ise işyeri bildirgesi süresinde verilmemiş kabul edilir.
II- İşyerinin Resen Tescili
Sigortalı niteliğinde kişileri çalıştıran işverence, işyerinin yasal süreler içerisinde bildirilmemesi ve tescil işlemi yapılmaması halinde, SGK tarafından re’ sen tescil işlemi yapılır.
İşyeri işverenine ait T.C. Kimlik Numarasının/ Vergi Kimlik Numarasının, bildirimi yapan kurum ve kuruluşlarca eksik bildirilmesi veya hiç bildirilmemesi nedeniyle re’sen tescil işleminin gerçekleştirilememesi halinde; kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu idareleri ile 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşlar, diğer gerçek ve tüzel kişi1erden, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan, Kuruma yapılacak bildirimlerden veya ruhsat vermeye yetkili mercilerden alınan ve sadece beyan esasına dayanmayan bilgiler ve mahkeme kararlarına istinaden tescil edilmesi gereken işyerleri için işverenlere ait eksik olan T.C. Kimlik No/Vergi Kimlik No bilgileri öncelikle ve ivedilikle bildirimi yapan kurum ve kuruluşlardan temin edilir, sonuç alınamaması halinde ise ilgisine göre ilgili kurum ve kuruluşlardan (Vergi Daireleri, Nüfus Müdürlükleri vs.) temin edilerek tescil işlemi yapılır.
III- Yeni Tescil Edilecek İşyerlerinde İş Kolu Kodunun Belirlenmesi