Cevdet BOZKURT

1. Tercihli tarife uygulaması kapsamında nihai kullanım

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nda yer aldığı üzere, gümrük vergileri, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanmakta olup, eşya ticaretine ilişkin özel hükümlerle belirlenmiş diğer önlemlerin gerekmesi halinde, söz konusu eşyanın tarife pozisyonuna göre bu uygulamaların tatbik edilmesi gerekmektedir.

Mahiyeti ve nihai kullanım şekli gerekçesiyle, bazı eşyanın yararlanabileceği tercihli tarife uygulaması Bakanlar Kurulunca belirlenen şartlara tabi olup, sözü edilen tercihli tarife uygulaması ifadesi ise tarife kotaları kapsamında olsa dahi, ithalat vergilerinde bir indirim veya şartlı muafiyet uygulaması anlamına gelmektedir.

Nihai kullanım nedeniyle indirimli veya sıfır vergi oranı uygulamasına tabi eşyanın, öngörülen amaçlarla kullanılması halinde gümrük vergisinin alınmaması veya normalde uygulanan gümrük vergisi oranından daha düşük vergi oranı uygulanması söz konusudur. Bu bağlamda, havayolları tarafından ya değişim sözleşmeleri şartları gereğince ya da kendi ihtiyaçları nedeniyle uçakların bakım ve onarımı için kullanılan malzeme, öngörülen kullanıma ilk tahsis edilişleri nihai kullanıma geçmiş eşya kapsamında örnek olarak verebilir.

Nihai kullanıma tabi tutulacak eşyaya nihai kullanım düzenlemelerine göre uygulanan gümrük vergisinin, diğer hallerde uygulanabilecek vergiden daha düşük olmaması durumunda, söz konusu eşyaya ‘sökülecek gemilerle, suda yüzen sökülecek diğer araçlar’ hariç nihai kullanım hükümleri uygulanmaz. Benzer şekilde, dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemi kapsamında getirilen eşya için, Gümrük Kanunu uyarınca bir gümrük yükümlülüğü doğması hali hariç söz konusu hükümler uygulanmaz.

Nihai kullanım izni, eşyayı kendileri nihai kullanıma tabi tutacak ithalatçılara veya eşyayı nihai kullanıma tabi tutacak firmalara devretmek suretiyle ithal eden ithalatçılara verilir. Nihai kullanım izni, 20/12/1995 tarihli ve 95/7606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına ekli listelerde belirtilen nihai kullanıma konu eşya ile gümrük vergisi askıya alınan eşyadan, kullanım amacı tayin edilen eşyanın indirimli veya sıfır oranında gümrük vergisi tatbik edilerek serbest dolaşıma girecek eşyanın nihai kullanımı nedeniyle indirimli veya sıfır vergi oranı uygulanmasını isteyenlerin, eşyanın serbest dolaşıma gireceği yetkili gümrük idaresinden, beyannamenin tescil tarihinden önce yazılı olarak talepte bulunmaları koşuluna bağlıdır.