Altar Ömer ARPACI

I – GİRİŞ

Katma Değer Vergisi Kanununun 20-27’nci maddelerinde katma değer vergisi tespit usullerine ilişkin hükümler yer almaktadır. Yine Kanunun 28. maddesinde tespit edilen matrahlar üzerinden uygulanacak katma değer vergisi oranları düzenlenmiştir.

Katma değer vergisinde özel matrah şekilleri 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 23’üncü maddesinde sayılanlar ile sözkonusu Kanunun 23. madde (f) bendinde yer alan yetkiye istinaden Maliye Bakanlığı’nca belirlenenlerden oluşmaktadır.

Özel matrah şekilleri ili ilgili olarak Katma Değer Vergisi Kanununun 23. maddesi şu şekildedir. “Özel matrah şekilleri şunlardır:
a) Spor-Toto oyununda ve Millî Piyango dahil her türlü piyangoda, oyuna ve piyangoya katılma bedeli,
b) At yarışları ve diğer müşterek bahis ve talih oyunlarında bu yarış ve oyunlara katılma karşılığında alınan bedel ile bunların icra edildiği mahallere giriş karşılığında alınan bedel,
c) Profesyonel sanatçıların yer aldığı gösteriler ve konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif faaliyetler, maçlar ve yarışlar ve yarışmalar tertiplenmesi ve gösterilmesinde bunların icra edildiği mahallere giriş karşılığında alınan bedel ile bu mahallerde yapılan teslim ve hizmetlerin bedeli,
d) Gümrük depolarında ve müzayede mahallerinde yapılan satışlarda kesin satış bedeli ile 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara tesliminde, senedin en son işlem gördüğü borsada oluşan değeri.
e) Altından mamül veya altın ihtiva eden ziynet eşyaları ile sikke altınların teslim ve ithalinde matrah, külçe altın bedeli düşüldükten sonra kalan miktardır.
f) İkinci el motorlu kara taşıtı veya taşınmaz ticaretiyle iştigal eden mükelleflerce, katma değer vergisi mükellefi olmayanlardan (mükellef olanlardan istisna kapsamında yapılan alımlar dâhil) alınarak vasfında değişiklik yapılmaksızın satılan ikinci el motorlu kara taşıtı veya taşınmazların tesliminde matrah, alış bedeli düşüldükten sonra kalan tutardır.
g) Maliye ve Gümrük Bakanlığı işin mahiyetini gözönünde tutarak özel matrah şekilleri tespit etmeye yetkilidir.
Bu makalemizde cebri icra, izale-i şüyu, ipoteğin paraya çevrilmesi, tasfiye gibi nedenlerle yapılan açık artırma, pazarlık ve diğer şekillerdeki satışlar da dahil olmak üzere, müzayede mahallerinde yapılan satışlarda katma değer vergisi uygulamasına değinilecektir.

II - CEBRİ İCRA, İZALE-İ ŞÜYU, İPOTEĞİN PARAYA ÇEVRİLMESİ, TASFİYE GİBİ NEDENLERLE YAPILAN AÇIK ARTIRMA, PAZARLIK VE DİĞER ŞEKİLLERDEKİ SATIŞLAR DA DAHİL OLMAK ÜZERE, MÜZAYEDE MAHALLERİNDE YAPILAN SATIŞLARDA KATMA DEĞER VERGİSİ

Katma değer vergisinin kapsamına esas itibariyle ticari, sınai ve zırai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler girmekle birlikte bu nitelikte olmayan bazı teslimler de verginin konusu içinde yer almaktadır. Verginin konusuna giren bu tür faaliyetlerden birisi de müzayede mahallerinde yapılan teslim ve hizmetlerdir. (1) Müzayede mahallerinde yapılan satışlar Katma Değer Vergisi Kanununun 1/3-d maddesi ile vergiye tabi tutulmuştur. Müzayede mahallinde yapılan satışa konu mal ve hakların ticari bir işletmeye veya özel bir şahsa ait olması veya devamlılık arzedip etmemesi, katma değer vergisi yönünden vergilendirmeye etki etmemekte, müzayede yoluyla yapılan satışlar ticari mahiyet arzetmese dahi katma değer vergisine tabi olmaktadır.
3065 sayılı Kanunun (1/3-d) maddesine göre, cebri icra, izale-i şüyu, ipoteğin paraya çevrilmesi, tasfiye gibi nedenlerle yapılan açık artırma, pazarlık ve diğer şekillerdeki satışlar da dahil olmak üzere, müzayede mahallerinde yapılan her türlü satışlar KDV’ye tabidir. Kanunun istisna ve vergi oranlarına ilişkin hükümleri bu satışlar için de geçerlidir.