Mustafa YAVUZ

1. GİRİŞ

Limited şirketler, sermaye şirketi niteliği taşımalarına rağmen, ortaklar arasındaki kişisel ilişkinin ve güven unsurunun büyük önem arz ettiği bir şirket türüdür. Bu sebeple, ortaklar arasındaki güven ilişkisinin korunması, limited şirketlerin sağlıklı şekilde faaliyet göstermesi bakımından önemlidir. Limited şirketlerde pay devrinin, diğer bir sermaye şirketi olan anonim şirketlere kıyasla daha zor gerçekleştirilmesi ve çeşitli usul ve şartlara bağlanmış olması da, bu şirketlerde şahıs unsurunun daha baskın olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Her ne kadar hukuki nitelik bakımından sermaye şirketi olarak kabul edilseler de, limited şirketlerin iç yapısında şahıs şirketlerine özgü birtakım özelliklerin bulunması nedeniyle, ortaklıktan çıkma ve çıkarılma kurumlarının özel olarak ve ayrıntılı biçimde düzenlenmesine ihtiyaç duyulmuştur. Çünkü şirkette kalması, gerek kendisi gerekse diğer ortaklar açısından katlanılamaz hale gelen ortağın şirketten ayrılabilmesi, hem ortağın kişilik haklarının güvence altına alınması hem de şirket faaliyetlerinin istikrarlı şekilde sürdürülebilmesi bakımından zorunluluk taşımaktadır.

Buradan hareketle, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (1) (TTK) ile limited şirketlerde ortaklıktan çıkarılma özel olarak düzenlenmiştir. Esasen ortaklıktan çıkarılma, bir ortağın, iradesi dışında şirketle olan bağının ortadan kaldırılmasıdır. Limited şirketlerde ortaklıktan çıkarma TTK’nın 640. maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddede, şirket sözleşmesinde genel kurul kararı ile bir ortağın şirketten çıkarılabileceği sebeplere yer verilebileceği belirtilmiş ve ayrıca şirketin talebi üzerine ortağın mahkeme kararıyla haklı sebebe dayanılarak şirketten çıkarılması düzenlenmiştir. Bu halde, haklı sebebin varlığı hâlinde limited şirket ortağının mahkeme kararıyla ortaklıktan çıkarılması söz konusu olabilmektedir.

Bu düzenlemenin amacı, limited şirketin ve ortaklarının şirket bünyesindeki faaliyetlerinin devamlılığını sağlamaktır. Bir şirket ortağının haklı sebeple şirketten çıkarılması, şirketin hem hukuki varlığının sona ermesini önleyen hem de ticari alandaki faaliyetlerine daha etkin ve verimli bir şekilde devam etmesini sağlayan bir çaredir. Nitekim şirket çatısı altında belli hedeflerin yerine getirilebilmesi uyumlu bir iş birliğini gerektirmekte, çıkarma kurumu da bir yandan iş birliğini bozan durumu ortadan kaldırmakta diğer yandan da şirketin hukuki varlığını sürdürmesini sağlamaktadır.

İşte bu çalışmada, limited şirketlerde mahkeme kararıyla ortaklıktan çıkarılma detaylı olarak incelenmiş ve değerlendirilmiştir Konunun daha iyi anlaşılabilmesi bakımından şirket sözleşmesinde öngörülen sebeplerle ortaklıktan çıkarmaya da kısaca değinilmiştir.

2. ŞİRKET SÖZLEŞMESİNDE ÖNGÖRÜLEN SEBEPLERLE ORTAKLIKTAN ÇIKARMA

TTK’nın 640/1. maddesinde yer alan “Şirket sözleşmesinde, bir ortağın genel kurul kararı ile şirketten çıkarılabileceği sebepler öngörülebilir.” hükmü doğrultusunda, limited şirket ortağının hangi durumlarda şirketten çıkarılabileceğine ilişkin sebeplerin şirket sözleşmesinde düzenlenmesi mümkündür. Bununla birlikte, her limited şirket sözleşmesinde ortaklıktan çıkarılmayı gerektiren sebeplerin mutlaka gösterilmesi zorunlu değildir. Bu hususta düzenleme yapılıp yapılmayacağı tamamen şirketin takdirine bırakılmıştır. Şirket isterse ortaklıktan çıkarılmaya ilişkin sebeplere şirket sözleşmesinde hiç yer vermeyebilir. Nitekim uygulamada ülkemizde kurulmuş bulunan limited şirketlerin önemli bir bölümünün şirket sözleşmesinde ortaklıktan çıkarılmayı gerektiren nedenlerin ayrıca düzenlenmediği görülmektedir.

Ortaklıktan çıkarılmayı gerektiren sebeplerin belirlenmesine ilişkin yetki, şirketin kurucularına veya daha sonradan genel kurula aittir. Ancak bir ortağın şirketten çıkarılmasına ilişkin sebeplerin sonradan şirket sözleşmesine eklenmesini amaçlayan sözleşme değişikliğinin yapılabilmesi için, şirket sermayesini temsil eden tüm ortakların genel kurul toplantısında oy birliği ile karar vermesi gerekmektedir (TTK md. 621/3). Genel kurul tarafından ortaklıktan çıkarılmaya ilişkin alınan karar, noter aracılığıyla ilgili ortağa bildirilir. Çıkarma kararına karşı ortak ise, kararın noter vasıtasıyla kendisine tebliğ edilmesinden itibaren üç ay içerisinde iptal davası açma hakkına sahiptir (TTK md. 640/2).

3. MAHKEME KARARIYLA HAKLI SEBEBE DAYANILARAK ORTAKLIKTAN ÇIKARMA