Latif AKÇA

I.GİRİŞ

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 1. maddesinde gelirin tanımına yer verirken aynı Kanun’un 2. maddesinde yedi gelir unsuru sıralanmıştır. Bu gelir unsurlarından biri de Gayrimenkul Sermaye İradı’dır. Gayrimenkul Sermaye İradı; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesinde tanımlanmış olup, Gelir Vergisi Kanunu’nda belirtilen mal ve hakların kiraya verilmesi karşılığında elde edilen gelirler “gayrimenkul sermaye iradı” olarak ifade edilmektedir ve belli koşullarda gelir vergisine tabi tutulmaktadır.

Gayrimenkul sermaye iradının mükellefi ise; kira gelirine konu mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyetleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri ile kiralanmış bir mal veya hakkın kiraya verilmesi durumunda kiracılarıdır.

2019 yılında kira geliri elde eden mükellefler, bu gelirlerini yıllık gelir vergisi beyannamesi ile 2020 yılının Mart ayında beyan edecek ve hesaplanan vergiyi Mart ve Temmuz aylarında iki taksitte ödeyeceklerdir.

Bu yazıda, 2019 yılında sahip oldukları mal ve hakları kiraya verenlerin elde ettikler gelirleri, beyan ederken dikkat etmesi gereken birtakım önemli hususlara dair açıklamalara yer verilecektir.

II. KİRA GELİRLERİNE KONU MAL VE HAKLAR

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesinde sayılan mal ve hakların gerçek kişiler tarafından kiraya verilmesinden sağlanan gelirler “gayrimenkul sermaye iradı” olarak ifade edilmektedir.

. Söz konusu maddeye göre kira gelirine konu mal ve haklar şöyledir;

- Arazi ve bina gibi gayrimenkuller,

- Gemi ve gemi payları,

- Motorlu nakil ve cer vasıtaları,

- Maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatları,

- Voli mahalleri ve dalyanlar,

- Gayrimenkullerin ayrı olarak kiraya verilen mütemmim cüzileri ve teferruatı ile bilumum tesisatı, demirbaş eşyası ve döşemeleri,

- Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar (irtifak, intifa ve kaynaklardan yararlanma hakkı gibi),

- Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı, alameti farika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan, sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı,

-Telif hakları.

Yukarıdaki mal ve hakların sadece sahipleri tarafından değil, mutasarrıfları, zilyetleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri tarafından kiraya verilmesinden elde edilen gelirler de gayrimenkul sermaye iradı sayılmaktadır. Hatta bu mal ve hakların kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen gelirler de gayrimenkul sermaye iradı olarak kabul edilmektedir.

III.KİRA GELİRLERİNDE GAYRİSAFİ HASILATIN TESBİTİ

Gayrimenkul sermaye iratlarında gayrisafi hasılat, yukarıda sayılan mal ve hakların kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde (o yıla veya geçmiş yıllara ait olarak), nakit veya ayın olarak tahsil edilen kira bedellerinin tutarıdır.

Gayrimenkul sermaye iradında gelirin elde edilmesinde “tahsilat esası” benimsenmiş olup, kira gelirlerinin vergiye tabi olabilmesi için mutlaka tahsil edilmiş olması gerekmektedir.

Buna göre gayrimenkulünü kiraya verenin; bilgisine girmiş olması kaydıyla, bu kişi adına, bankaya, kamu müessesesine, icra dairesine, notere veya postaya para yatırılması, kira alacağının, kiracının talebi doğrultusunda başka bir kişiye devredilmesi veya kiracıya olan borçla takas edilmesi, hallerinde, kira geliri tahsil edilmiş sayılmaktadır.

A. Geçmiş Yıllara Ait Kiraların Tahsili ve Beyanı

Kira gelirlerinde elde etme “tahsil esası”na bağlanmış olduğu için, herhangi bir sebeple tahsil edilmemiş olan kira bedelleri yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmez. Bu kiraların sonraki yıllarda tahsil edilmesi durumunda, tahsilatın gerçekleştiği yılın gelirine dâhil edilmesi gerekmektedir.