Tüketim vergileri, tüm mal ve hizmetler üzerinden alınan katma değer vergisi ve benzeri genel tüketim vergileri ve sadece belirli bazı malları konu edinen özel tüketim vergileri olarak ikili bir yapı göstermektedirler. Dünya uygulamalarına bakıldığında, genel tüketim vergileri yanı sıra sözü edilen özel tüketim vergilerinin, bir yandan gelir toplama diğer yandan ise tüketicilerin harcama kalıplarını etkileme açısından giderek önem kazandığı ve bu türden vergilerin toplam vergi hâsılatları içerisinde önemli bir yer tutmaya başladığı görülmektedir.

6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun (ÖTVK) 19’uncu maddesinin (c) bendi hükmüne göre, özel tüketim vergisi (ÖTV) 1 Ağustos 2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anılan Kanun yürürlüğe girdikten sonra birçok düzenlemeler yapılmış, ÖTV oranlarının yüksek oluşu ve bazı lüks tüketimlerin ÖTV kapsamı dışında tutulmuş olması oldukça eleştirilmiştir. Gelir idaresinin vergi kanunlarında yapılan tebliğ düzenlemelerini, tek bir tebliğ halinde toplama projeleri sonucu, ÖTV (I) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği 05/03/2015 tarihinde, ÖTV (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği ise 18/04/2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. İşbu çalışmamızda da genel olarak ÖTV uygulamasına değinilerek, özellikli durumlarda muhasebe önerilerine yer verilecektir.

 ÖZELLİKLİ DURUMLAR

ÖTV İndirim Müessesesi

ÖTVK’nın 9’uncu maddesiyle, vergiye tabi malların, yer aldığı listedeki başka bir malın imalinde kullanılması halinde ödenen verginin, Maliye Bakanlığınca belirlenen esaslara göre ödenecek vergiden indirilmesi suretiyle ÖTV’nin her mal için bir kez uygulanması öngörülmüştür.

Örnek 1: Müzik seti üreten Çeliktepe A.Ş. 12.09.2014 tarihinde 200.000-TL tutarında hoparlör almış, bu alımla ilgili 40.000-TL ÖTV, 43.200-TL KDV ödemiştir. Alınan hoparlörlerin tamamı üretimde kullanılmış, üretilen müzik setlerinin tamamı 29.09.2014 tarihinde 500.000-TL’ye satılmıştır. Satış nedeniyle 100.000-TL ÖTV, 108.000-TL KDV tahsil edilmiştir. Çeliktepe A.Ş.’nin kayıtları aşağıdaki gibi olacaktır;