İbrahim Tolga ESEN

Gelir Vergisi Kanunu’nun 46. maddesine göre kanunun 47 ve 48 inci maddelerde yazılı şartları topluca haiz olanların ticari kazançları basit usulde tespit edilir. Söz konu maddeye göre gerçek usulde vergilendirilmekte iken işini terk eden mükellefler ile basit usulün şartlarını kaybedenlerden gerçek usulde vergilendirilmeye başlamadan önce işini terk eden mükellefler, terk tarihini takip eden yılın başından itibaren iki yıl geçmedikçe basit usule dönemezler. Bu hüküm, işin eş veya çocuklara devri halinde de uygulanır.

Basit usule tabi kimselerin, bu faaliyetten elde ettikleri kazançları, Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 20/A maddesine göre vergiden istisnadır.

09.09.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 10380 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile büyükşehir belediyesi olan illerde faaliyet gösteren mükelleflerin ticari kazançlarının basit usulde tespit edilmesi sınırlandırılmıştır. Karara göre 1 Ocak 2026 dan itibaren büyükşehirler belediyesi olan illerde , nüfusu 30 binin altındaki ilçelerde faaliyet gösterenler hariç aşağıda sayılan mükellefler gerçek usulde vergilendirilecekler:

a) Her türlü emtia imalatı ile uğraşanlar.

b) Her türlü emtia alım-satımı ile uğraşanlar (Münhasıran bir işyeri açmaksızın gezici olarak veya pazar takibi sureliyle perakende emtia alım-satımı ile uğraşanlar hariç),

c) İnşaat ile ilgili her türlü işlerle uğraşanlar.

ç) Motorlu taşıtların her türlü bakım ve onarım işleriyle uğraşanlar,

d) Lokanta ve benzeri hizmet işletmelerini işletenler,

e) Eğlence ve istirahat yerlerini işletenler.

f) Şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanlar.

Öte yandan 11 Aralık 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 10679 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 10380 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nda değişiklik yapılmış ve büyükşehir belediyeleri içinde yer almakla birlikte tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen ve nüfusu 2 binin altında olan köy ve beldelerdeki mükelleflerden şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanlar dışındakilerin basit usulde vergilendirilmesine devam edilmesine karar verilmiştir.

Büyükşehir Belediyeleri şunlardır : Adana , Ankara, Antalya, Aydın ,Balıkesir , Bursa , Denizli, Diyarbakır, Erzurum ,Eskişehir, Gaziantep ,Hatay, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş ,Kayseri , Kocaeli , Konya ,Malatya ,Manisa ,Mardin, Mersin, Muğla, Ordu, Sakarya, Samsun, Şanlıurfa, Tekirdağ, Trabzon, Van.

Bu illerin nüfusu 30 binin üzerindeki ilçelerinde yukarıdaki faaliyetlerde bulunanlar 1 Ocak 2026'dan itibaren basit usul yerine gerçek usulde vergilendirilecek. Ancak Büyükşehir belediyeleri içinde yer almakla birlikte tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen ve nüfusu 2 binin altında olan köy ve beldelerdeki mükelleflerden şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanlar dışındakiler basit usulden yararlanabilecekler. Buna göre Büyükşehirlerde nüfusu 30 binin altındaki ilçelerde faaliyet gösterenler hariç ticari taksi, dolmuş, minibüs, otobüs gibi şehir içi yolcu taşımacılığı yapanların vergilendirilmesi 1 Ocak 2026'dan itibaren basit usul yerine gerçek usulde gerçekleştirilecek.

Gelir İdaresi Başkanlığı , 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla büyükşehir belediyesi olan illerde basit usulden gerçek usule geçilmesine ilişkin açıklamaları içeren Gelir Vergisi Sirküleri/100'ü yayımlandı. Sirkülerin ekinde 30 büyükşehirde yer alan ilçelerin nüfuslarına ilişkin liste bulunuyor.

Sirkülere göre yapılan tespitler sonucunda gerçek usule geçmesi gereken mükelleflerin mükellefiyet tesisi işlemleri vergi dairelerince yapılacak.

10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca ticari kazancı gerçek usulde tespit edilecek mükelleflerin, 2 Şubat 2026 tarihine kadar elektronik tebligat adresi edinmeleri ve elektronik tebligat sistemini kullanmaya başlamaları gerekiyor.

Büyükşehir belediyesi olan illerde faaliyette bulunan mükelleflerin ticari kazançlarının basit usulde tespit edilip edilmeyeceği, bir önceki takvim yılının son günü itibarıyla Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan son verilere göre her yıl yeniden değerlendirilecek.

10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca ticari kazancı gerçek usulde tespit edilen mükelleflerin, faaliyette bulundukları ilçenin veya mahallenin nüfusunun bu Kararda belirtilen sınırın altına düşmesi halinde, söz konusu mükellefler;

a) Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinde yazılı şartları topluca taşıması,

b) Arka arkaya iki hesap dönemi iş hacminin Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yazılı hadlerden düşük gerçekleşmiş olması

durumunda, Ocak ayının başından otuz birinci günü akşamına kadar bağlı bulundukları vergi dairesine yazılı olarak başvurmaları kaydıyla ilgili takvim yılının başından itibaren basit usule geçebilecekler.

Gerçek usulden basit usule geçiş işlemine ilişkin detaylı açıklamalar 283 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin 3 üncü bölümünde ve 93 sıra no.lu Gelir Vergisi Sirkülerinde yapılmıştı.

Defter Tutma , Belgeler ve Beyannameleri