Nuray ÇELİK CEYLAN

Anonim şirket pay sahiplerinin en temel haklarından bir tanesi de bilgi alma hakkıdır. Bu hak genel olarak pay sahiplerinin ortaklığın işleyişi, ekonomik durumu, yönetimi gibi konularda bilgi edinmesi anlamına gelmektedir. Pay sahibi bu hak sayesinde temel olarak, şirketin içinde bulunduğu ekonomik ve mali durum hakkında bilgi edinecek, organların dolaylı da olsa kontrolünü sağlayacak, haklarını bilinçli bir şekilde kullanmış olacak, ortaklıkla ilgili muhtemel tehlikeleri görerek ona göre tedbirler alabilecek ve şirketin malvarlığının nasıl yönetildiği hakkında bilgi sahibi olacaktır. Bilgi alma hakkı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun’unun 437 nci maddesinde düzenlenmiş olup, bu hak, esas sözleşme ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamayacak ve sınırlandırılamayacaktır. Bilgi alma hakkı, genel kurul öncesinde, genel kurul sırasında ve genel kuruldan sonra olmak üzere üç aşamada kullanabilecektir. Ticaret hukukunda, pay sahiplerince genel kurul öncesinde ve sonrasında kullanılan bilgi alma hakkı inceleme hakkı olarak adlandırılmaktadır. Pay sahiplerinin genel kurul sırasındaki bilgi talepleri ise bilgi alma hakkı olarak nitelendirilmektedir.

Diğer taraftan, şirketi yönetmekle görevli olan yönetim kurulu üyelerinin, bilgi alma hakkı hem üyelere tanınmış bir hak hem de bir yükümlülüktür. Yönetim kurulu üyeleri bu haklarını gerek yönetim kurulu toplantı sırasında, gerekse yönetim kurulu toplantısı dışında sınırlı olarak kullanabilecektir. Bu konuya ilişkin düzenlemeler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun’unun 392 nci maddesinde düzenlenmiş olup, yönetim kurulu üyelerinin bilgi alma hakkı kısıtlanamayacak ve kaldırılamayacaktır. Bu hakkın kapsamı, ana sözleşmede yapılacak düzenlemeler ya da yönetim kurulu kararıyla genişletilebilecektir.

Bu kapsamda, pay sahipleri ve yönetim kurulu üyelerinin bilgi alma hakkına ilişkin olarak yapmış olduğumuz kısa açıklamalar aşağıda ayrıntılı olarak incelenecektir.

PAY SAHİPLERİNİN GENEL KURUL ÖNCESİNDE BİLGİ ALMA HAKKI