İbrahim Tolga ESEN

7571 Sayılı Kanunla Vergi Usul Kanunu'na eklenen geçici 37. maddeye göre 2025 , 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacak. Enflasyon düzeltmesi yapılmayacağı belirtilen dönemler enflasyon düzeltmesi şartlarının gerçekleşmediği dönem olarak değerlendirilecek.
Buna göre enflasyon düzeltmesinin yapma şartlarının gerçekleşmediği hesap dönemlerinin (2025 , 2026 ve 2027 ) sonu itibarıyla, mükellefler kapsama giren iktisadi kıymetlerini yeniden değerlemeye tabi tutabilecekler.
Münhasıran sürekli olarak işlenmiş altın, gümüş alım-satımı ve imali ile iştigal eden mükellefler ise enflasyon düzeltmesi yapmaya devam edecekler.
Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298 inci maddesine eklenen (Ç) fıkrasıyla, enflasyon düzeltmesi şartlarının gerçekleşmediği hesap dönemlerinde, amortismana tabi iktisadi kıymetlerin yeniden değerlenmesi uygulaması ihdas edilmiştir.
Yeniden değerlemeye ilişkin örnekli ve ayrıntılı açıklamalar Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No :537’de yapılmıştır.
Aşağıda yer alan mükellefler yeniden değerleme yapamazlar :
a) Dar mükellefiyet esasında vergilendirilen mükellefler.
b) İşletme hesabı (zirai işletme hesabı dahil) esasına göre defter tutan mükellefler.
c) Serbest meslek kazanç defteri tutan serbest meslek erbabı mükellefler.
ç) Münhasıran sürekli olarak işlenmiş altın, gümüş alım-satımı ve imali ile iştigal eden mükellefler.
d) Kayıtlarını Türk para birimi dışında başka bir para birimiyle tutmalarına izin verilen mükellefler.
Yeniden Değerlenebilecek Kıymetler:
Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298 inci maddesinin (Ç) fıkrasına göre amortismana tabi iktisadi kıymetler için yeniden değerleme yapılabilir. Boş arazi ve arsalar gibi amortismana tabi olmayan iktisadi kıymetler yeniden değerlemeye tabi tutulamaz.
Emtia (stoklar) niteliğindeki kıymetler de amortismana tabi iktisadi kıymet olmadıklarından yeniden değerlemeye tabi tutulamaz. Özel inşaat ile iştigal eden bir işletmenin satmak amacı ile inşa ettiği bağımsız bölümler amortismana tabi iktisadi kıymet değildir. Bunlar da yeniden değerlemeye tabi tutulamaz.
Benzer bir şekilde araç alım satımı faaliyetinde bulunan mükellefin bu amaçla aktifinde bulunan bir aracı satış öncesinde belirli bir süre ile kiralamış olması halinde aracın emtia olma niteliğini değişmeyeceğinden bu araç için yeniden değerleme yapılamaz.
Yeniden değerlemenin yapılacağı tarih veya dönem sonu itibarıyla aktife kayıtlı olmayan amortismana tabi iktisadi kıymetler yeniden değerlemeye tabi tutulamaz. Yeniden değerlemenin yapılacağı hesap döneminde aktife dahil edilen amortismana tabi iktisadi kıymetler için de yeniden değerleme yapılamaz.
Yapılmakta olan yatırımlar veya iktisadi kıymetlerin yatırım harcamaları yeniden değerlemeye tabi tutulamaz. Yatırımın tamamlanmasını müteakiben ilgili hesaba aktarılan amortismana tabi iktisadi kıymetin aktifleştirildiği hesap döneminde yeniden değerlemeye tabi tutulması mümkün değildir. Yatırımlar ancak aktifleştirildikleri hesap döneminden sonraki hesap dönemlerinde yeniden değerlemeye tabi tutulabilir.
Yeniden Değerlemede Kullanılacak Katsayı ,Zorunluluk, Muhasebe Kayıtları:
Yeniden değerleme uygulamasında iktisadi kıymetlerin ve amortismanlarının kayıtlı değerleri artırılmaktadır. İktisadi kıymetler, yeniden değerlenmiş tutarları ile kayıtlarda gözükür ve amortismanları da yeniden değerlenmiş tutarları üzerinden ayrılır.
Amortismana tabi iktisadi kıymetler ve bunlara ilişkin amortismanlar , Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından ilan edilen yeniden değerlemenin yapılacağı yıla ya da geçici vergi dönemlerine ait yeniden değerleme oranı kadar artırılmak suretiyle yeniden değerlenmiş değerleri bulunur.
Enflasyon düzeltmesinin aksine yeniden değerleme yapılması zorunlu değildir ; bu karar mükelleflerin tercihine bırakılmıştır. Dileyen mükellefler bilançolarında kayıtlı iktisadi kıymetlerini ilgili dönemde yeniden değerlemeye tabi tutmayarak mevcut durumlarını muhafaza edebilir. Ayrıca yeniden değerleme yapılabilecek iktisadi kıymetlerin tamamı veya bir kısmı için uygulamadan yararlanılabilir.