4458 sayılı Gümrük Kanunu’na göre serbest bölgeler; Türkiye Gümrük Bölgesinin parçaları olmakla beraber; serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin uygulanması bakımından, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen; serbest dolaşımdaki eşyanın, bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı yerlerdir.

Serbest bölgeler, Türkiye’de ihracat için yatırım ve üretimi artırmak, yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandırmak, ekonominin girdi ihtiyacını ucuz ve düzenli şekilde temin etmek, dış finansman ve ticaret imkanlarından daha fazla yararlanmak amacıyla kurulmuştur.

Katma Değer Vergisi mevzuatına göre; Türkiye’den serbest bölgelere mal/hizmet teslimi ihracat, serbest bölgelerden Türkiye’ye mal/hizmet teslimleri ise ithalat sayılmaktadır. Bu noktada ihracat teslimleri katma değer vergisinden istisna olmakta, ithalat işlemleri katma değer vergisine tabi olmaktadır. Serbest bölgelerde yapılan teslimler ile serbest bölgelerden diğer serbest bölgelere ve serbest bölgelerden yabancı ülkelere yapılan teslimler ise katma değer vergisinin konusuna girmemektedir. Ayrıca; serbest bölgelerde verilen hizmetler Kanun’un 17/4-ı maddesi uyarınca katma değer vergisinden istisnadır.

Malzemesi marka sahibi tarafından karşılanarak başka bir firmaya yaptırılan mal fason olarak tanımlanmaktadır. Fason üretim ise, bir firmanın; bir malın tamamını ya da bir bölümünü anlaştığı başka bir firmaya belirlenen ölçütlere uygun biçimde ürettirmesidir.

Bu kapsamda serbest bölgelerde faaliyet gösteren firmaların malzemelerini göndererek yurtiçinde bir firmadan sağladıkları fason hizmetler bazı şartların gerçekleşmesi halinde yurtiçindeki firma açısından ihracat kapsamında değerlendirilerek katma değer vergisinden istisna olacaktır. Bu makalemizde serbest bölgedeki müşteriler için yapılan fason hizmetlere tanınan katma değer vergisi istisnası ile ilgili Katma Değer Vergisi Kanunu’nda ve Katma Değer Vergisi Uygulama Genel Tebliği’nde yapılan düzenlemelere yer verilecektir.