Hasan AĞCA

1.GİRİŞ
Özellikle sermaye şirketlerinin güçlü bir öz sermaye yapısına sahip olması, hem finansal istikrarın sağlanması hem de yatırım ve üretim kapasitesinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda birçok ülkede olduğu gibi Türkiye’de de şirketlerin öz kaynaklarını güçlendirmeye yönelik çeşitli vergisel teşvik mekanizmaları uygulanmaktadır.
Türk vergi mevzuatında bu amaca yönelik önemli düzenlemelerden biri de nakdi sermaye artışı faiz indirimi uygulamasıdır. 27/03/2015 tarihli ve 6637 sayılı Kanun ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesine eklenen düzenleme ile sermaye şirketlerinin nakdi sermaye artışları belirli şartlar dâhilinde kurum kazancından indirilebilmektedir.
Söz konusu düzenleme ile şirketlerin borçlanma yerine öz kaynak yoluyla finansman sağlamalarının teşvik edilmesi, finansal yapılarının güçlendirilmesi ve ekonomik faaliyetlerin desteklenmesi amaçlanmaktadır.
Bu yazıda, nakdi sermaye artışı faiz indiriminin hukuki dayanağı, uygulama kapsamı, indirim oranları, hesaplama yöntemi ve uygulamada karşılaşılan durumlar örnekler eşliğinde ele alınacaktır.
2.YASAL DÜZENLEME
Sermaye şirketlerinin finansal açıdan güçlü, istikrarlı, sürdürülebilir bir kazanç ve faaliyet içinde olması gerek ülkemiz vergi sistemi adına gerekse piyasalar açısından büyük önem arz etmekte ve bu bağlamda şirketlere bazı vergisel indirimlerle teşvik amaçlı kolaylıklar sağlanmaktadır.
27/3/2015 tarihli ve 6637 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 8 inci maddesiyle Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına eklenen (ı) bendinde:
“ı) (Ek: 27/3/2015-6637/8 md.)26 Finans, bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar ile kamu iktisadi teşebbüsleri hariç olmak üzere sermaye şirketlerinin ilgili hesap dönemi içinde, ticaret siciline tescil edilmiş olan ödenmiş veya çıkarılmış sermaye tutarlarındaki nakdi sermaye artışları veya yeni kurulan sermaye şirketlerinde ödenmiş sermayenin nakit olarak karşılanan kısmı üzerinden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından indirimden yararlanılan yıl için en son açıklanan “Bankalarca açılan TL cinsinden ticari kredilere uygulanan ağırlıklı yıllık ortalama faiz oranı” dikkate alınarak, ilgili hesap döneminin sonuna kadar hesaplanan tutarın %50’si.
(Ek ikinci paragraf:14/10/2021-7338/59 md.) Nakdi sermaye artışlarının, yurt dışından getirilen nakitle karşılanan kısmı için bu oran %75 olarak uygulanır.
(Değişik üçüncü paragraf: 1/7/2022-7417/49 md.) Bu indirimden, sermaye artırımına ilişkin kararın veya ilk kuruluş aşamasında ana sözleşmenin tescil edildiği hesap dönemi ile bu dönemi izleyen dört hesap dönemi için ayrı ayrı yararlanılır. Bu dönemlerde sermaye azaltımı yapılması hâlinde azaltılan sermaye tutarı indirim hesaplamasında dikkate alınmaz.
Bu bent hükümlerine göre hesaplanacak indirim tutarı, nakdi sermayenin ödendiği ay kesri tam ay sayılmak suretiyle hesap döneminin kalan ay süresi kadar hesaplanır. Matrahın yetersiz olması nedeniyle ilgili dönemde indirim konusu yapılamayan tutarlar, sonraki hesap dönemlerine devreder. Bu bendin uygulanmasında sermaye şirketlerine nakit dışındaki varlık devirlerinden kaynaklananlar dâhil olmak üzere, sermaye şirketlerinin birleşme, devir ve bölünme işlemlerine taraf olmalarından veya bilançoda yer alan öz sermaye kalemlerinin sermayeye eklenmesinden kaynaklanan ya da ortaklar veya bu Kanunun 12 nci maddesi kapsamında ortaklarla ilişkili olan kişilerce kredi kullanılmak veya borç alınmak suretiyle gerçekleştirilen sermaye artırımları, indirim hesaplamasında dikkate alınmaz.
Bu bentte yer alan oranı, şirketlerin aktif büyüklükleri, ortaklarının hukuki niteliği, çalışan personel sayıları ve yıllık net satış hasılatlarına göre veya sermayenin kullanıldığı yatırımdan elde edilen gelirlerin kurumun esas faaliyeti kapsamında olmayan faiz, kâr payı, kira, lisans ücreti, menkul kıymet satış geliri gibi pasif nitelikli gelirlerden oluşmasına göre ya da sermayenin kullanıldığı yatırımların teşvik belgeli olup olmadığına veyahut makine ve teçhizat veya arsa ve arazi yatırımları için sermayenin kullanıldığı alanlar itibarıyla ya da bölgeler, sektörler ve iş kolları itibarıyla ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye veya %100’e kadar artırmaya; halka açık sermaye şirketleri için halka açıklık oranına göre %150’ye kadar farklı uygulatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.”
şeklinde yer alan hüküm uyarınca belirtilen şartların sağlanması durumunda sermaye artışlarının nakitle karşılanması halinde indirim hakkı tanınmıştır.
3. İNDİRİM YARARLANACAK VE YARARLANAMAYACAK OLANLAR
İndirimden finans, bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar ile kamu iktisadi teşebbüsleri hariç olmak üzere, şartları sağlayan sermaye şirketlerinin yararlanabilmeleri mümkündür.
Dolayısıyla;
-Finans, bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar
-Kamu iktisadi teşebbüsleri
bu indirimden yararlanamayacaktır.
4. İNDİRİM UYGULANMA KAPSAMI
- 01/07/2015 tarihinden itibaren ticaret siciline tescil edilmiş olan ödenmiş veya çıkarılmış sermaye tutarlarındaki nakdi sermaye artışları,
- 01/07/2015 tarihten itibaren yeni kurulan sermaye şirketlerinde ödenmiş sermayenin nakit olarak karşılanan kısmının yetkili organlarının kısmen veya tamamen nakdi sermaye artışına ilişkin kararının ticaret siciline tescil edildiği hesap döneminden itibaren, bu indirim uygulamasından yararlanmaya başlayabileceklerdir.
5. TİCARİ KREDİLER FAİZ ORANI
Bankalarca açılan TL cinsinden ticari kredilere uygulanan ağırlıklı yıllık ortalama faiz oranı olarak dikkate alınacak olan ve TCMB tarafından indirimden yararlanılan yıl için en son açıklanan “Bankalarca Açılan Kredilere Uygulanan Ağırlıklı Ortalama Faiz Oranları”ndan “Ticari Krediler (TL Üzerinden Açılan) (Tüzel Kişi KMH ve Kurumsal Kredi Kartları Hariç)” faiz oranını ifade etmektedir.
6. İNDİRİM ORANI
-İlgili hesap döneminin sonuna kadar hesaplanan tutarın %50’si
-Nakdi sermaye artışlarının yurt dışından getirilen nakitle karşılanan kısmı için söz konusu indirim oranı %75’i
7. SÜRE