Ufuk ÜNLÜ

1. Giriş
Sosyal medya, kullanıcısının kendi ürettiği içeriği yayınladığı ve paylaştığı çevrimiçi bir ağdır. Sosyal medya birçok kişi ve kurum tarafından aktif olarak kullanılmaktadır. Bu sayede hızlı erişim kolaylaşmakta, kullanıcılar haberleri, içerikleri, makaleleri, günlük yaşanan olayları, fotoğrafları ve düşünceleri sosyal medya aracılığı ile görebilmekte görüşlerini yine bu sosyal ağ ile yansıtabilmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan personelin kendi kurumundan izinsiz ve habersiz, çeşitli firmalara ait ürünlerin dijital ve sosyal medya mecralarında tanıtımlarında yer alması, söz konusu reklamlarda marka yüzü olarak rol alması ve bu içeriklerin ilgili firmaların ve kendi sosyal medya hesaplarında yayımlanması halinde yapılması gereken işlemler makalemizin konusunu oluşturmaktadır.
2. Kamu Görevlileri Açısından Sosyal Medyada Ticari Faaliyet Yasağı
Gelişen ve farklılaşan teknoloji sosyal medyayı kullanmayan kişi sayısını neredeyse yok denecek kadar az hale getirmiş ve bağımlılık yaratan bu durum, insan ilişkilerini yeni bir boyuta taşımıştır. Günümüzde insanlar uzun saatlerini sosyal medyada geçirmekte ve mobil telefonlar sayesinde sosyal medya adresleri her an elimizin altında bulunur duruma gelmiştir. Birçok kişi ve kurum tarafından aktif olarak kullanılan sosyal medya, kullanıcısının kendi ürettiği içeriği yayınladığı ve paylaştığı online bir ağdır. Kullanıcılar günlük yaşanan olayları, içerikleri, düşünceleri, makaleleri, haberleri ve fotoğrafları sosyal medya aracılığı ile görebilmekte görüşlerini yine bu sosyal ağ ile yansıtabilmektedir.
Gerçek ve tüzel kişiler için sosyal medyaya zaman ayırabilmek ayrı bir iş yükü gerektirmektedir. Bu anlamda sosyal medya hesaplarının tasarlanması ve burada sergilenen ürünlerin reklamları için fotoğraf ve video çekimi yapılması, alanında uzman firmalarca profesyonel bir şekilde gerçekleştirilmektedir. Özellikle ürün tanıtımı için sosyal medya hesapları olmazsa olmazlar arasında yer alırken, bu hesapları şirket bünyesinde profesyonel olarak yönetecek kişilerden ya da bu yönetimi yapacak sosyal medya ajanslarından yararlanmak, algı yaratan anahtar kelimeler seçmek, kaliteli bir hesap tasarımı yapmak önem teşkil etmektedir.
Günümüz dünyasında bazı kişiler internet ortamındaki sosyal paylaşım ağları ile akıllı telefon veya tabletler için geliştirilen uygulamalar kapsamında kazanç elde ederler. Söz konusu sosyal içerik üreticilerinin (influencer) gelirleri arasında reklam, sponsorluk ve satış gelirleri, bağışlar, hediyeler, bahşişler ve ücretli abonelik gelirleri ön plana çıkmaktadır. Akıllı telefon ve tablet uygulamalarından ise satış ve reklam gelirleri, uygulama içi satış gelirleri, abonelik ve sponsorluk gelirlerinin elde edilmesi mümkündür.
Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 8 inci maddesinde, "Devlet memurları, resmi sıfatlarının gerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını hizmet içindeki ve dışındaki davranışlarıyla göstermek zorundadırlar. ..." hükmü ile 28 inci maddesinde, "Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre (Tacir) veya (Esnaf) sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil veya kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamazlar. (Görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler hariç). Memurlar, mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz; gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamaz. Memurların üyesi oldukları yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve kanunla kurulmuş yardım sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulları üyelikleri ile özel kanunlarda belirtilen görevler bu yasaklamanın dışındadır. Eşleri, reşit olmayan veya mahcur olan çocukları, yasaklanan faaliyetlerde bulunan memurlar bu durumu 15 gün içinde bağlı oldukları kuruma bildirmekle yükümlüdürler." hükmü yer almaktadır.
Mezkûr Kanunun 125 inci maddesine göre "ticaret yapmak veya Devlet memurlarına yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak" fiilini işleyenlere kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının verileceği hüküm altına alınmıştır.