Son yıllarda yüksek tutarları bulan fazla çalışma alacakları için Yargıtay'ın hakkaniyet indirimine gittiği görülmektedir. Yargıtay işçinin yılın tüm zamanlarında aynı sürelerde çalışamayacağı noktasından hareketle hesaplanan toplam fazla çalışma ücreti üzerinden belirli oranlarda indirim uygulamaktadır. Hakkaniyet indirimi yalnızca fazla çalışma alacağı için söz konusu olmayıp, aynı zamanda bayram tatil ücretleri ile hafta tatili ücretleri için de uygulanmaktadır. Ancak bu yazımızda fazla çalışma alacakları için uygulanan hakkaniyet indirimleri ile indirimlerin hangi koşullarda ve hangi oranlarda uygulandığı açıklanacaktır.

 GENEL OLARAK FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ:

4857 sayılı İş Kanunu’nun 41 inci maddesinde fazla çalışma konusu ve ücretlerinin nasıl belirlenmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre; ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabileceği ve fazla çalışmanın, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalar olduğu belirtilmiştir. Yapılan fazla çalışmalar karşılığında, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücretin normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ifade edilmiştir. Yine, haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmaların fazla sürelerle çalışma olduğu ve fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücretin normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

HAKKANİYET İNDİRİMİ KAVRAMI:

Fazla çalışma konusunun düzenlendiği İş Kanunu'nda ve bu kanuna dayanılarak çıkartılan Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinde, fazla çalışma ücretlerinden indirim yapılması gerektiği noktasında herhangi bir düzenleme mevcut değildir. Ancak yargıya intikal eden ihtilaflarda, fazla çalışma ücretinin uzun süre için hesaplanması ve miktarının yüksek tutarları bulması durumunda Yargıtay, fazla çalışma alacakları üzerinden hakkın özünü etkilemeyecek şekilde istikrarlı bir uygulama halini alan hakkaniyet indirimi uygulamaktadır.