Harun BİRBİLEN

1. Giriş

Bilindiği üzere, 07.07.2012 tarih ve 283346 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik”, “5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun” un ikincil mevzuatını tamamlamak üzere hazırlanmıştır. Anılan yönetmeliğin “Kiralama ve Satış” başlıklı 28 inci maddesinin altıncı fıkrasında “Belediye toptancı halindeki işyerlerinin kiralanması veya satılması, 08.09.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılır. Kira süresi sona erenler, açılacak kiralama ihalelerine tekrar katılabilir” hükmü yer almıştır.

Bu açıdan işbu çalışmamızda, belediye toptancı halindeki işyerlerinin kiralanması usulü, ilgili mevzuat ve yayınlanmış özelgeler kapsamında vergisel açıdan değerlendirilecektir.

2. Belediye Toptancı Halleri

Toptancı halleri, imar planında belirlenmiş alanlarda toptancı halinde bulunması gereken hizmet tesislerini içeren projeler çerçevesinde belediye sınırı ve mücavir alanları içinde belediyeler, büyükşehir belediye sınırı ve mücavir alanları içinde büyükşehir belediyeleri tarafından kurulabilecektir. Büyükşehir belediye sınırı ve mücavir alanları hariç, belediye sınırı ve mücavir alanları içinde birden fazla toptancı hali kurulamayacaktır. İlgili belediyeden izin almak kaydıyla gerçek veya tüzel kişiler tarafından da toptancı hali kurulabilecektir. Büyükşehir belediyeleri sınırları ve mücavir alanları içinde belediye toptancı haline bağlı olarak şube niteliğinde faaliyet göstermek üzere ilgili belediyece haller kurulabilecektir.

Toptancı halleri, toptancı hali kuruluş komisyonunun raporu göz önünde bulundurularak belediye meclisi kararı ile kurulacaktır. Toptancı hali, kuruluş işlemleri tamamlandıktan sonra en geç bir ay içinde ilgili belediye tarafından, Hal Kayıt Sistemine kaydedilmek üzere Ticaret il müdürlüğüne bildirilecektir. Sisteme kayıt tarihi, toptancı halinin resmi olarak faaliyete başlama tarihi olacaktır.

Toptancı halleri, halde bulunan toplam işyeri sayısına göre sınıflandırılmıştır. Toplam işyeri sayısı, 30 ila 100 olan toptancı halleri küçük, 101 ila 250 olan toptancı halleri orta, 251 ve üzeri olan toptancı halleri ise büyük toptancı hali olarak kabul edilmiştir.

3. Belediye Toptancı Halindeki İşyerlerinin Kiralanması Usulü

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, iktisadi kamu kuruluşları vergi mükellefiyeti kapsamına alınmış olup aynı Kanunun 2 nci maddesinin üçüncü fıkrasında da Devlete, il özel idarelerine, belediyelere, diğer kamu idarelerine ve kuruluşlarına ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve birinci ve ikinci fıkralar dışında kalan ticari, sınai ve zirai işletmelerin iktisadi kamu kuruluşu olduğu; altıncı fıkrasında ise iktisadi kamu kuruluşları ile dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmelerin kazanç amacı gütmemeleri, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında bulunması, tüzel kişiliklerinin olmaması, bağımsız muhasebelerinin ve kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya iş yerlerinin bulunmamasının mükellefiyetlerini etkilemeyeceği, mal veya hizmet bedelinin sadece maliyeti karşılayacak kadar olması, kar edilmemesi veya karın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesinin bunların iktisadi niteliğini değiştirmeyeceği hükme bağlanmıştır.